Wednesday, 4 October 2017

സ്വപ്നചിറകുകള്‍!

അപ്പുറത്തെ കൂട്ടിലെ, എപ്പോഴും സങ്കടം തുളുമ്പുന്ന മുഖവുമായി ദൂരേക്ക് നോക്കി നില്‍ക്കുന്ന മയിലമ്മാവനെ കാണുമ്പോള്‍ കുഞ്ഞിക്കിളിക്ക് എന്തൊരു സങ്കടമാണെന്നോ? അമ്മാവന്‍റെ മുഖത്ത് എന്താണാവോ എപ്പോഴും ഇത്ര വിഷമം? കാരണം ചോദിക്കണമെന്നുണ്ടെങ്കിലും മയിലമ്മാവന്റെ മുഖം കാണുമ്പോള്‍ അവന്‍റെ ധൈര്യമൊക്കെ ചോര്‍ന്നു പോകും... അന്നൊരിക്കല്‍ എന്തോ കാര്യത്തിന് അമ്മാവന്‍റെ അരികിലെത്തിയ കുഞ്ഞുമയിലിനെ കടിച്ചുകീറാന്‍ പോയതൊന്നും അത്ര പെട്ടെന്ന് കുഞ്ഞിക്കിളി മറക്കില്ല - പാവം തന്റെ കൂട്ടുകാരന്‍ മയിലന്‍ കുഞ്ഞ്! പിന്നെ കുറേക്കാലം അവന്‍ ആരോടും ഒന്നും മിണ്ടാറില്ലായിരുന്നു...

"വേണ്ട; മയിലമ്മാവന്‍ ഒരു ദുഷ്ടനാ... ദേഷ്യം വന്നാല്‍ ചിലപ്പോള്‍ ആ കൂട് പൊളിച്ചു വന്ന്  തന്നെയും കടിച്ചു കീറും! ഹോ! ആലോചിചിട്ട് തന്നെ പേടിയാവുന്നു!!!" കുഞ്ഞിക്കിളിക്ക് ശരീരം മുഴുവനും വിറയ്ക്കുന്ന പോലെ തോന്നി!

കൂട്ടിലെ മറ്റു കൂട്ടുകാരോടൊത്ത് കളിക്കാം, അതാ നല്ലത്! കുഞ്ഞിക്കിളി ചിന്തിച്ചു. കൂട്ടുകാരുടെ അടുത്തേയ്ക്ക് പറക്കുന്നതിന് മുന്പ് ഒരിക്കല്‍ കൂടി അവന്‍ തിരിഞ്ഞു നോക്കി... അയ്യോ! അതെന്താ മയിലമ്മാവന്റെ കണ്ണില്‍ വെള്ളം നിറഞ്ഞ പോലെ??? കുഞ്ഞിക്കിളിക്ക് പാവം തോന്നി...

അവനറിയാതെ, തന്റെ കൂടിന്റെ അറ്റത്ത് പോയി നിന്ന് അല്പം പേടിയോടെ വിറയ്ക്കുന്ന ശബ്ദത്തില്‍ പതുക്കെ വിളിച്ചു : മയിലമ്മാവാ, എന്തിനാ കരയണേ? വിശന്നിട്ടാ? അതോ വയറു വേദനിച്ചിട്ടാ?

ഏതോ ചിന്തയില്‍ മുഴുകി നിന്ന മയില്‍ പെട്ടന്ന് ഒരൊച്ച കേട്ടപ്പോള്‍ ഞെട്ടിത്തിരിഞ്ഞു നോക്കി - ആദ്യ നോട്ടത്തില്‍ ആരേയും കണ്ടില്ല. വീണ്ടും സൂക്ഷിച്ചു നോക്കിയപ്പോള്‍, അടുത്ത കൂട്ടിലെ ഇത്തിരിക്കുഞ്ഞനാണ്. ഏറെ ആശങ്കയോടെ തന്നെ നോക്കി നില്‍ക്കുന്ന അവനെ കണ്ടപ്പോള്‍ മയിലച്ചന് കൌതുകവും ചിരിയുമാണ് തോന്നിയത്. ഈ കുസൃതിക്കുഞ്ഞന്‍ ഇടക്കൊക്കെ തന്നെ നോക്കി നില്‍ക്കാറുള്ളത് മയിലച്ചന് അറിയാവുന്നതുമാണ്.

പൊതുവേ കുഞ്ഞുങ്ങളുടെ വികൃതിയും ചോദ്യങ്ങളും തന്നെ ദേഷ്യം പിടിപ്പിക്കുകയാണ് പതിവ് - എന്നാല്‍ ഈ ഇത്തിരിക്കുഞ്ഞനെ എങ്ങനെ ചീത്ത പറയാനാ? അവന്റെ ഓമനത്തം തുളുമ്പുന്ന കണ്ണുകള്‍ കാണുമ്പോള്‍ അവനെ ചിറകിനടിയില്‍ ഒതുക്കി ആ തൂവലുകള്‍ മാടിയൊതുക്കാനാണ് തോന്നുന്നത്...

"മയിലമ്മാവാ... എന്താ പറ്റ്യേ?" ഇത്തിരിക്കുഞ്ഞന്റെ ഇടറിയ ഒച്ച വീണ്ടും...

"ഒന്നുമില്ല മോനേ.. ഞാന്‍... എന്റെ കുട്ടിക്കാലം ഓര്‍ത്തപ്പോള്‍ അറിയാതെ കണ്ണ് നിറഞ്ഞു വന്നതാ..."

മയിലമ്മാവന്റെ ഉത്തരം കേട്ടപ്പോള്‍ അവനു സന്തോഷവും നടുക്കവും ഒരേപോലെ തോന്നി. അമ്മാവന്‍ സംസാരിച്ചതില്‍ സന്തോഷം; ആ ഗംഭീര ശബ്ദം കേട്ടപ്പോള്‍ നടുക്കം. എന്നാല്‍ കുഞ്ഞിക്കിളിക്ക് അതിലേറെ ആശ്ചര്യമായി!

"മയിലമ്മാവന്‍ കുഞ്ഞായിരുന്നോ? അതെപ്പോ? കുട്ടിക്കാലം ഓര്‍ത്താല്‍ കരയാനുണ്ടോ?" അവന്റെ മനസ്സില്‍ നൂറുനൂറു ചോദ്യങ്ങള്‍ ഓടിക്കളിച്ചു..

"അതിന് കരയണെന്തിനാ??? കുട്ടിക്കാലത്ത് എല്ലാരും പാറിക്കളിച്ചു നടക്കുകയല്ലേ ചെയ്യാ! സന്തോഷമല്ലേ അപ്പോള്‍ തോന്ന്വാ? ഇവര്‍ തരുന്ന ഭക്ഷണോം കഴിച്ച്, കൂട്ടുകാരോട് കൂട്ടു കൂടി, അമ്മേടേം അച്ഛന്റേം കൂടെ സുഖായിട്ട് ജീവിക്കാലോ!" കുഞ്ഞിക്കിളി ഇല്ലാത്ത ധൈര്യം നടിച്ച് ചോദിച്ചു.

"ഹും, ഇതൊരു ജീവിതമാണോ!" മയിലച്ചന്റെ ഒച്ചയില്‍ അമര്‍ഷവും നിരാശയും ഉണ്ടായിരുന്നു. "നിനക്കതൊന്നും പറഞ്ഞാല്‍ മനസ്സിലാവില്ല. ഈ കൂടുകള്‍ക്ക് വെളിയിലുള്ള ലോകം നീ കണ്ടിട്ടേയില്ലല്ലോ. അതാണ്‌."

"കൂടിനു വെളിയിലെ ലോകമോ!" കുഞ്ഞിക്കിളി അമ്പരന്നു! "അതേത് ലോകം???"

"അതാണ്‌ ശരിയായ ലോകം! ഇവിടെ ഈ മനുഷ്യര്‍ നമ്മെ അവരുടെ വിനോദത്തിനും ആഹാരത്തിനും വേണ്ടി തടവിലിട്ടതല്ലേ! നമ്മുടെ ജീവിതം ശരിക്കും ഈ കൂടുകളില്‍ അല്ല വേണ്ടത്. കാടിന്റെ പച്ചപ്പിലും മരങ്ങളുടെ മുകളിലും ഏറെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തോടെ പറന്നു നടക്കേണ്ടവരാണ് നാം!"

"സ്വാതന്ത്ര്യമോ? അതെന്താ? നമ്മള്‍ ഇപ്പോഴും പറന്നു നടക്കുന്നില്ലേ? കൂടിന്റെ ഈ അറ്റത്തൂന്ന് മറ്റേ അറ്റം വരെ പറക്കുമ്പോഴേക്കും എന്റെ ചിറക് തളരും! ഞാന്‍ ഇത് വരെ അങ്ങേയറ്റത്ത് താമസിക്കുന്ന കുട്ടന്‍ കുരുവിയുടെ വീട്ടില്‍ പോയിട്ടില്ല, അറിയ്വോ അമ്മാവന്?"

"ഇതൊന്നും നിന്റെ കുറ്റമല്ല കുഞ്ഞേ... നീ ഈ കൂട്ടിലെ ജീവിതമേ കണ്ടിട്ടുള്ളൂ. എന്നാല്‍ നമ്മുടെ ശരിയായ വീട് ഇതല്ല. മുകളില്‍ ആകാശവും താഴെ ഭൂമിയും... പറന്നു നടക്കാന്‍ ഇഷ്ടം പോലെ സ്ഥലം. കുടിക്കാന്‍ നദികളിലെ വെള്ളം. തിന്നാന്‍ വിവിധയിനം കായ്കനികളും പുഴുക്കളും..." മയിലച്ചന്‍ എന്തോ ഓര്‍ത്ത് വീണ്ടും മിണ്ടാതായി...

കായ്കനികളും പുഴുക്കളും എന്ന് കേട്ടപ്പോള്‍ കുഞ്ഞിക്കിളിയുടെ വായില്‍ വെള്ളം വന്നു. അവന്‍ വളരെ കുറച്ചു തവണ മാത്രമേ പഴങ്ങളും പുഴുക്കളും തിന്നിട്ടുള്ളൂ... ഹാ!... എന്താ അതിന്റെ ഒരു സ്വാദ്! ഈ അരിക്കും നെല്മണിക്കുമൊന്നും അത്ര സ്വാദില്ല.

"അതായിരുന്നു ജീവിതം..." മയിലച്ചന്‍ തുടര്‍ന്നു. "ഇഷ്ടം പോലെ ഭക്ഷണം; ഇഷ്ടം പോലെ നടക്കാം പറക്കാം..." "മഴ വരുമ്പോള്‍ പീലി നിവര്‍ത്തി മതി വരുവോളം നൃത്തം ചെയ്യാം.. മഴ നനയാം. മറ്റു കിളികളുമായി ഉല്ലസിച്ചു നടക്കാം...." മയിലച്ചന്റെ ശബ്ദത്തില്‍ ഇത് വരെ കേള്‍ക്കാത്ത ഒരു ആവേശം നിറഞ്ഞു. കണ്ണുകളില്‍ പതിവില്ലാത്ത തിളക്കം!

"കേള്‍ക്കാനൊക്കെ രസം തന്നെ! പക്ഷേ മഴ നനഞ്ഞാല്‍ വയ്യാണ്ടാവില്ലേ? പറന്നു നടന്നാല്‍ ചിറക് തളരില്ലേ?" കിളിക്കുഞ്ഞ്‌ ആശങ്കപ്പെട്ടു!

"ഈ കൂട്ടില്‍ വളര്‍ന്നതിന്റെ കുഴപ്പമാ നിനക്ക്!" മയിലമ്മാവന്‍ വേവലാതിപ്പെട്ടു. "യഥാര്‍ത്ഥ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് നിനക്കെന്തറിയാം! അതൊന്നും പറഞ്ഞാല്‍ നിനക്ക് മനസ്സിലാവില്ല കുഞ്ഞേ..." മയില്‍ തുടര്‍ന്നു.

"കാടും മരങ്ങളുമാണ് നമ്മുടെ ശരിക്കും വീട്. അവിടെ എന്നെയും നിന്നെയും പോലെ നൂറുക്കണക്കിന് പക്ഷികളുണ്ട്. ഈ കൂട്ടില്‍ കിടക്കുന്ന പോലെയുള്ള തരങ്ങള്‍ അല്ലാതെ - കാക്ക, കുട്ടുറുവന്‍, തീക്കാക്ക, തേന്‍ കിളി, കൊക്ക്, മൂങ്ങ, കുയില്‍, ചക്കിപ്പരുന്ത്, മഞ്ഞക്കിളി, വേഴാമ്പല്‍, കഴുകന്‍..."

"അയ്യയ്യോ! ഇത്രേം പക്ഷികളോ!" കുഞ്ഞിക്കിളിക്ക് ആശ്ചര്യം അടക്കാനായില്ല. ഒപ്പം ഒരു പേടിയും അവനെ പിടികൂടി. "കഴുകനും പരുന്തുമൊക്കെ എന്നെ പിടിച്ചു തിന്നില്ലേ? അന്നാളൊരിക്കല്‍ അമ്മയും അപ്പര്‍ത്തെ കൂട്ടിലെ അമ്മായിയും പറയണ കേട്ടല്ലോ ഇവിടെ പരുന്തിനേം കഴുകനേം ഒന്നും പേടിക്കാതെ സുഖായി ജീവിക്കാലോ എന്ന്‍!"

"ഹും! ഈ പെണ്ണുങ്ങള്‍ അല്ലേലും ചില നേരത്ത് അങ്ങനെയാ... പേടിത്തൂറികള്‍! അവര്‍ക്ക് എപ്പോഴും സുരക്ഷയെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്ത മാത്രമേയുള്ളൂ.. ഈ കൂട്ടിനകത്ത്‌ പോലും നിന്റെയമ്മ നിന്നോട് പറയാറില്ലേ, 'അവിടെ പോകരുത്, അത് തൊടരുത്' എന്നൊക്കെ! ഇവിടെ നിനക്ക് പ്രത്യേകിച്ച് ഒരു ആപത്തും ഇല്ലെന്ന്‍ അവര്‍ക്കറിയാം. എന്നാലും പറഞ്ഞു കൊണ്ടിരിക്കും!"

അത് ശരിയാണല്ലോ എന്ന മട്ടില്‍ കുഞ്ഞിക്കിളി തലയിളക്കി.

മയിലച്ചന്‍ തുടര്‍ന്നു: "അവര്‍ക്ക് നമ്മോടുള്ള സ്നേഹം കൊണ്ടാണ് അതൊക്കെ പറയുന്നത്. എന്നാലും..." "പിന്നെ, നിന്റെ അമ്മയ്ക്കും കാടെന്താണ് എന്നറിയില്ല. അവള്‍ ജനിച്ചതും വളര്‍ന്നതുമൊക്കെ ഈ കൂട്ടിനുള്ളില്‍ തന്നെയല്ലേ... അവളെ പറഞ്ഞിട്ടും കാര്യമില്ല".

മയിലച്ചന്‍ കാടിനെക്കുറിച്ചു വാ തോരാതെ സംസാരിച്ചു. മഴയും മഴവില്ലും നീലാകാശവും കാട്ടാറുമൊക്കെ കുഞ്ഞിക്കിളിക്ക് പറഞ്ഞു കൊടുത്തു. അവന്‍ അതിലങ്ങനെ ലയിച്ചിരിക്കുമ്പോഴാണ് കൂട്ടുകാരുടെ വിളി വന്നത്. മറ്റു കിളികളുടെ ഒച്ച കേട്ടതോടെ മയിലച്ചന്റെ ഭാവം മാറി; സംസാരം നിര്‍ത്തി തന്റെ കൂടിന്റെ മറ്റേ അറ്റത്തേയ്ക്ക് പതുക്കെ നടന്നകന്നു...

കണ്ണുകളില്‍ പതിവില്ലാത്ത തിളക്കവുമായി കുഞ്ഞിക്കിളി കൂട്ടുകാരുടെ അടുത്തേയ്ക്ക് പറന്നു നീങ്ങുമ്പോള്‍ അവന്റെയുള്ള് ഇതു വരെ അറിയാത്ത സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ സങ്കല്‍പ്പിക്കുകയായിരുന്നു. അവന്റെ മനസ്സില്‍ ഒരു മഴാവില്ല് വിരിഞ്ഞു. കാറുമൂടിയ ആകാശത്തിനു കീഴെ മയിലമ്മാവന്‍ പീലി നിവര്‍ത്തിയാടുന്ന ചിത്രം കണ്ട് അവന്‍ ആഹ്ളാദത്തോടെ പാടിത്തുടങ്ങി..

Wednesday, 27 September 2017

ഗംഗോത്രിയിലേയ്ക്ക്

യാത്രാക്കുറിപ്പിന്റെ  ആദ്യഭാഗങ്ങള്‍ വായിക്കാന്‍
ഭാഗം 1 ഹിമവാന്റെ മടിത്തട്ടിലേയ്ക്ക് ഒരു യാത്ര
ഭാഗം 2  യമുനോത്രിയിലേയ്ക്ക്

താമസസ്ഥലം, പാചകക്കാരന്‍, ഭക്ഷണം
പിറ്റേന്ന് രാവിലെ എണീറ്റ് പ്രഭാതകര്‍മ്മങ്ങള്‍, കുളി എന്നിവയൊക്കെ കഴിഞ്ഞ് ബസ്സിലെ കുശിനിക്കാരന്‍ ഉണ്ടാക്കി തന്ന പ്രാതലും കഴിച്ച് എല്ലാവരും പതുക്കെ തയ്യാറായി. ഇന്നത്തെ ദിവസം അഞ്ചാറു മണിക്കൂര്‍ യാത്രയാണ്. ബട്കോട്ടില്‍ നിന്നും ഗംഗോത്രിയിലേക്ക് ഏകദേശം 180 കിലോമീറ്റര്‍ ദൂരമാണുള്ളത്. മലയോര പാതകളിലൂടെ അനേകം മലകള്‍ കയറിയിറങ്ങിയും വളഞ്ഞും പുളഞ്ഞുമാണ് ഈ യാത്ര എന്നതുകൊണ്ട് ആറേഴു മണിക്കൂര്‍ സമയമെടുക്കും ഈ ദൂരം താണ്ടാന്‍. അന്ന് ഉച്ചയോടെയെങ്കിലും ഗംഗോത്രിയില്‍ എത്തിയാലും വേറെ പ്രത്യേകിച്ചൊന്നും ചെയ്യാന്‍ പറ്റില്ലാത്തത്  കൊണ്ട് അതികാലത്ത് പുറപ്പെടേണ്ട എന്ന് തീരുമാനിച്ചിരുന്നു. അതിനാല്‍ ഒരു എട്ടര ഒന്‍പതു മണിയായിക്കാണും ഞങ്ങള്‍ ബസ്സില്‍ കയറിയപ്പോള്‍.

വഴിയും വഴിക്കാഴ്ച്ചകളും
യാത്ര തുടങ്ങി അധികം താമസിയാതെ ചുറ്റുമുള്ള കാഴ്ചകള്‍ വീണ്ടും ഹൃദയമിടുപ്പ് കൂട്ടി. വശ്യസൌന്ദര്യം വിതറി നില്‍ക്കുന്ന മലകള്‍, വളഞ്ഞുപുളഞ്ഞു കുണുങ്ങിയൊഴുകുന്ന നദി, നേര്‍ത്ത മണ്‍പാതകളെന്നു തോന്നിപ്പിക്കുന്ന വിധം പൊടിനിറഞ്ഞ പൊളിഞ്ഞ റോഡുകള്‍. പലയിടത്തും മലയിടിച്ചിലും ഉരുള്‍പൊട്ടലുമൊക്കെ തകര്‍ത്ത റോഡുകള്‍ അതിവിദഗ്ധമായി ശരിയാക്കുന്ന ബോര്‍ഡര്‍ റോഡ്‌ ഓര്‍ഗനൈസേഷനിലെ ആളുകള്‍. വലകെട്ടിയും തകര്‍ന്നുപോകാന്‍ സാധ്യതയുള്ള റോഡുകള്‍ കോണ്‍ക്രീറ്റ് ചെയ്തും തകര്‍ന്ന പാതകളില്‍ ഒരു വരിയെങ്കിലും ഗതാഗതയോഗ്യമാക്കിയും അവര്‍ സ്തുത്യര്‍ഹമായ സേവനം നടത്തിപ്പോരുന്നു. അവര്‍ റോഡരുകില്‍ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള ബോര്‍ഡുകളും മറ്റും വളരെ ഉദാത്തവും ചിന്തോദ്ദീപകമവുമായ സന്ദേശങ്ങള്‍ പ്രദര്‍ശിപ്പിച്ച് നമ്മെ ഒരു നിമിഷത്തേയ്ക്കെങ്കിലും ചിന്തിപ്പിക്കുന്നു. അങ്ങനെ വിവിധ കാഴ്ചകള്‍ കണ്ടും ഫോട്ടോ എടുത്തും സംസാരിച്ചും ഒക്കെ യാത്ര തുടര്‍ന്നു.

വ്യത്യസ്ത കാഴ്ചകള്‍
ഹിമാലയന്‍ വീഥികളിലൂടെ വണ്ടിയോടിക്കാന്‍ ഡ്രൈവിംഗ് അറിഞ്ഞാല്‍ മാത്രം പോര. ഒരല്പം ധൈര്യവും അസാമാന്യ കഴിവും വേണം. പലയിടങ്ങളിലും രണ്ടു വണ്ടികള്‍ക്ക് സമാന്തരമായി നീങ്ങാനുള്ള വീതി പോലുമില്ല. എതിര്‍ ദിശകളില്‍ നിന്നു വരുന്ന വണ്ടികള്‍ പലപ്പോഴും ഒരെണ്ണം പോയിക്കഴിഞ്ഞേ മറ്റതിന് പോകാനാവൂ. ചിലപ്പോള്‍ എതിര്‍ദിശയില്‍ നിന്നും വരുന്ന വാഹനങ്ങളുടെ ഈ മറികടക്കലുകള്‍ വല്ല കൊടും വളവുകളിലാവും. അങ്ങനെ വരുമ്പോള്‍ സാധാരണത്തേതില്‍ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ഇടതുവശം ചേര്‍ന്ന് പോകേണ്ടതിനു പകരം ഡ്രൈവര്‍മാര്‍ മലയോടു ചേര്‍ന്ന് വലതുവശത്തിലൂടെ വണ്ടിയെടുക്കും. അപ്പുറത്തു നിന്നും വരുന്ന ഡ്രൈവര്‍ക്ക് വലതുവശത്തുള്ള റോഡിന്റെ വീതി, അതിര്, കൊക്ക  എന്നിവയൊക്കെ ഇപ്പുറത്ത് നിന്നും പോകുന്ന വണ്ടിയുടെ ഡ്രൈവറെക്കാള്‍ വ്യക്തമായി കാണാന്‍ പറ്റും എന്നുള്ളതിനാലാണ് ഇത്. പലപ്പോഴും ഇതുപോലെയുള്ള മറികടക്കലുകള്‍ ശ്വാസമടക്കിപ്പിടിച്ചിരുന്നേ കാണാന്‍ സാധിക്കൂ... ഒരിഞ്ച് അങ്ങോട്ട്‌ പോയാല്‍, ഡ്രൈവറുടെ കണക്ക് അല്‍പമെങ്കിലും തെറ്റിയാല്‍ വണ്ടി കൊക്കയിലേക്ക് മറയും എന്നതില്‍ ഒരു സംശയവുമില്ല. പലയിടത്തും റോഡില്‍ കൈവരിയോ മറ്റു സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങളോ ഉണ്ടാവില്ല. വല്ലതും ഉണ്ടെങ്കില്‍ തന്നെ അവ പലപ്പോഴായുള്ള മണ്ണിടിച്ചിലും പാറ വീഴ്ച്ചയിലുമൊക്കെ പെട്ട് തകര്‍ന്നു പോയിട്ടുമുണ്ടാവും. എന്തായാലും ഇത്തരം വളവുകളും തിരിവുകളും ഒക്കെ നിഷ്പ്രയാസം തരണം ചെയ്ത് ഞങ്ങളുടെ ഡ്രൈവര്‍ സാമാന്യം വേഗത്തില്‍ തന്നെ ബസ്സോടിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നു. ബസ്സിന്‍റെ സൈഡ് സീറ്റിലിരുന്ന് ഈ കൊടും വളവുകള്‍ തിരിഞ്ഞു പോകുമ്പോള്‍ ടയര്‍ അല്പമെങ്കിലും റോഡില്‍ നിന്നിറങ്ങി പോകുന്നത് കാണുമ്പോള്‍ അറിയാതെ നാം ഈശ്വരാ എന്ന് മനസ്സിലെങ്കിലും വിളിച്ചു പോവും... ഡ്രൈവറെ പിന്നെ നമ്മള്‍ ഒരു തരം വീരാരാധനയോടെ നോക്കിക്കാണാന്‍ തുടങ്ങും...

യാത്രയ്ക്കിടയിലെ ദൃശ്യങ്ങള്‍
അങ്ങനെ പോകുന്ന വഴിയില്‍ ധരാസു പാസ്സ്, ടെഹ്‌രി ഡാമിന്‍റെ പരിധിയില്‍ വരുന്ന പ്രദേശങ്ങള്‍ എന്നിങ്ങനെയുള്ള കാഴ്ചകള്‍ കണ്ട് യാത്രയങ്ങനെ തുടര്‍ന്നു കൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു. നിരന്നു നില്‍ക്കുന്ന മലനിരകള്‍, അവയ്ക്കിടയിലൂടെ വളഞ്ഞു പുളഞ്ഞ് ഇടയ്ക്ക് പരന്നും ഇടയ്ക്ക് ഒതുങ്ങിയും ഒഴുകുന്ന പുഴ, ദൂരെ ചക്രവാളത്തിനരുകില്‍ ആകാശത്തെ ചുംബിച്ചു നില്‍ക്കുന്ന മഞ്ഞുമലകള്‍... ഏറെ ദൂരം ഇതേ കാഴ്ച തന്നെ!

ഉച്ചയ്ക്ക് ഏതാണ്ട് ഒരു മണിയായപ്പോള്‍ ഉത്തരകാശിയില്‍ എത്തി. അവിടെ ഒരിടത്ത് ബസ്സ്‌ നിര്‍ത്തി ഭക്ഷണം ഉണ്ടാക്കി കഴിച്ച് യാത്ര തുടര്‍ന്നു.
ഹര്‍ഷിലും സമീപപ്രദേശങ്ങളും
അങ്ങനെ കുറച്ചുദൂരം ചെന്നപ്പോള്‍ ബസ്സിന്‍റെ ടയര്‍ പഞ്ചര്‍ ആയി. സുഖി ടോപ്‌ എന്ന സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോള്‍ ഡ്രൈവര്‍ കേടായ ടയര്‍ മാറ്റുവാന്‍ തയ്യാറായി. ഞങ്ങള്‍ അവിടെയുള്ള കടയില്‍ നിന്നും ചായ കുടിച്ച് പ്രകൃതി സൌന്ദര്യം ആസ്വദിച്ചിരുന്നു. അധികം വൈകാതെ ടയര്‍ മാറ്റി യാത്രതുടര്‍ന്നു. വൈകുന്നേരത്തോടെ ഹര്‍ഷില്‍ എന്ന സ്ഥലത്ത് എത്തി. അവിടെ നിന്നും ഗംഗോത്രിയിലേക്ക് അധിക ദൂരമില്ല. അപ്പുറത്ത് പുഴ പരന്നൊഴുകുന്നുണ്ട്. ഇപ്പുറത്ത് ചെറിയ ചെറിയ നീര്‍ച്ചാലുകളും മറ്റും കാണാം. ഉരുകാതെ കിടക്കുന്ന മഞ്ഞുകട്ടകള്‍ കണ്ടപ്പോള്‍ ഉള്ളിലെ കുട്ടി ആഹ്ലാദിച്ചുണര്‍ന്നു. കുറച്ചു ദൂരം ചെന്നപ്പോള്‍ വഴിക്കിരുവശവും മഞ്ഞുകട്ടകള്‍ കിടക്കുന്ന കാഴ്ച... മണ്ണിനു മീതെ ആരോ തൂവെള്ളപ്പൂക്കള്‍ക്കൊണ്ട് പരവതാനി വിരിച്ച പോലെ. വഴിവക്കത്ത് വണ്ടി നിര്‍ത്തി മഞ്ഞു കട്ടകള്‍ തൊട്ടും പരസ്പരം എറിഞ്ഞും രസിക്കുന്ന ആളുകളെയും കണ്ടു. 

എന്തായാലും സന്ധ്യയോടെ ഞങ്ങള്‍ ഗംഗോത്രിയില്‍ എത്തി. പാര്‍ക്കിങ്ങ് സ്ഥലത്ത് നിന്നും കുറച്ചു ദൂരെയാണ് ഞങ്ങളുടെ താമസസ്ഥലം. പെട്ടികളും തൂക്കി അങ്ങോട്ട്‌ നടന്നു. എല്ലാവര്ക്കും ഒരേ കെട്ടിടത്തില്‍ മുറി കിട്ടിയില്ല. എന്തായാലും ഉള്ള മുറികളില്‍ ഒക്കെ എല്ലാവരും കയറിക്കൂടി. ഞങ്ങള്‍ അവിടെ എത്തിയ സമയത്ത് തന്നെ നാലഞ്ചാളുകള്‍ വടിയും ഒക്കെ കുത്തിപ്പിടിച്ച് വരുന്നത് കണ്ടു. അന്വേഷിച്ചപ്പോള്‍ അറിഞ്ഞു, അന്ന് രാവിലെ  ഗൌമുഖിലേയ്ക്ക് പോയി വന്നവരാണ്. ഏതാണ്ട് 32 കിലോമീറ്ററോളം ഒരു ദിവസം കൊണ്ട് നടന്ന് കയറിയിറങ്ങിയ അവരെ ആരാധനയോടെയാണ് ഞാന്‍ നോക്കി കണ്ടത്. നാളത്തെ നടത്തത്തെക്കുറിച്ച് ഉള്ളിലുണ്ടായിരുന്ന ആശങ്ക അല്പം കുറഞ്ഞുവോ?

ഗംഗോത്രി അമ്പലവും പരിസരവും
എന്തായാലും പെട്ടിയും സാമാനങ്ങളും ഒക്കെ റൂമില്‍ വെച്ച് ഗംഗോത്രിയിലെ അമ്പലം ലക്ഷ്യമാക്കി ഞങ്ങള്‍ നീങ്ങി. അവിടെ രാത്രിയിലെ ആരതി കഴിഞ്ഞ് നട അടയ്ക്കാനുള്ള സമയം ആയിട്ടുണ്ടായിരുന്നു. ആ പ്രാര്‍ത്ഥനയില്‍ പങ്കുചേര്‍ന്ന് കുറച്ചു സമയം അവിടെ ചിലവിട്ടു. യമുനോത്രിയെക്കാളും വളരെയധികം വൃത്തിയും വെടിപ്പുമുള്ള സ്ഥലമാണ് ഗംഗോത്രി. അവിടുത്തെ അമ്പലവും ചെറുതെങ്കിലും കൂടുതല്‍ ഹൃദ്യമായി തോന്നി. താരതമ്യേന തിരക്കും കുറവാണ്. നടയടയ്ക്കുന്ന സമയമായതിനാല്‍ വിശദമായ ദര്‍ശനം സാദ്ധ്യമായില്ല.

നാളത്തെ യാത്രയ്ക്കാവശ്യമായ ചില സാധനങ്ങള്‍ വാങ്ങുക എന്ന ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ ദര്‍ശനം കഴിഞ്ഞു ഞങ്ങള്‍ അവിടെയുള്ള ചെറിയ മാര്‍കറ്റ്‌ സന്ദര്‍ശിച്ചു. അണ്ടിപ്പരിപ്പ്, ഉണക്ക മുന്തിരി ഫിഗ് തുടങ്ങി യാത്രയില്‍ കഴിക്കാന്‍ പറ്റിയ ഉണക്കപ്പഴങ്ങള്‍ വാങ്ങി കൈവശം വെച്ചു. കുറച്ചു ചോക്ലേറ്റ്, മുട്ടായി തുടങ്ങിയവയും കരുതി. അങ്ങനെയിരിക്കെ നാളത്തെ യാത്രയ്ക്ക് ഒരു ഗൈഡ് ഉണ്ടാവുന്നതാണ് നല്ലതെന്ന് പറഞ്ഞു ഒരു ഗൈഡിനെയും ഏര്‍പ്പാടാക്കി. പിറ്റേ ദിവസം രാവിലെ ആറരയോടെ അമ്പലത്തിനടുത്ത് കാണാം എന്ന ധാരണയില്‍ ഞങ്ങള്‍ താമസസ്ഥലത്തേയ്ക്ക് തിരിച്ചു പോയി.

അവിടെയെതിയപ്പോഴെയ്ക്കും അത്താഴം തയ്യാറായിരുന്നു. അതും കഴിച്ച് പിറ്റേന്നുള്ള യാത്രയ്ക്കുള്ള സാമാനങ്ങള്‍ ഒരു ബാക്ക്പാക്കില്‍ ആക്കി എല്ലാ തയ്യാറെടുപ്പും കഴിഞ്ഞ് പിറ്റേ ദിവസത്തെ യാത്രയെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ച് പതുക്കെ ഉറക്കത്തിലേയ്ക്ക് വഴുതി വീണു...

(തുടരും.. 

Tuesday, 11 July 2017

യമുനോത്രിയിലേക്ക്

യാത്രയുടെ ആദ്യ ഭാഗം ദാ ഇവിടെയുണ്ട്: ഹിമവാന്റെ മടിത്തട്ടിലേയ്ക്ക് ഒരു യാത്ര

പിറ്റേന്ന് അതികാലത്ത് ഞങ്ങളുണര്‍ന്ന് തയ്യാറായി - പല്ലുതേപ്പും പ്രഭാതകര്‍മ്മങ്ങളും കഴിഞ്ഞ്‌ നാലരയോടെ ബസ്സിനടുത്തെത്തിയപോഴേയ്ക്കും ചായ തയ്യാറായിരുന്നു. വേഗം തന്നെ അത്  കുടിച്ച്‌, സമയം ഒട്ടും പാഴാക്കാതെ ഞങ്ങള്‍ ബസ്സില്‍ കയറി. കെംപ്റ്റി വെള്ളച്ചാട്ടത്തില്‍ നിന്നും ബട്ക്കോട്ടിലേക്ക് ഏതാണ്ട് എണ്‍പത് കിലോമീറ്റര്‍ ദൂരമുണ്ട്. മലയിടുക്കുകള്‍ക്കിടയിലൂടെയുള്ള വീതി കുറഞ്ഞ, വളഞ്ഞു പുളഞ്ഞു പോകുന്ന വഴികളിലൂടെ ഡ്രൈവര്‍ വിദഗ്ദ്ധമായി വണ്ടിയോടിച്ചു. നേരം പുലര്‍ന്നതോടെ ചുറ്റുമുള്ള കാഴ്ചകള്‍ തെളിഞ്ഞു തുടങ്ങി. എങ്ങും മലനിരകള്‍ തന്നെ. ഒരു വശത്ത് അഗാധമായ താഴ്ച്ച, മറുവശത്ത് ഉയര്‍ന്നു നില്‍ക്കുന്ന പാറക്കൂട്ടം. അതിനിടയിലൂടെയാണ് ഈ വീതി കുറഞ്ഞ പൊട്ടിപ്പൊളിഞ്ഞ റോഡ്‌! വളരെ ദുര്‍ഘടം പിടിച്ച ഈ വഴിയിലൂടെയാണല്ലോ ഇന്നലെ രാത്രി കൂരിരുട്ടത്ത് ഞങ്ങളെ കൊണ്ടു പോകാം എന്ന് ഡ്രൈവര്‍ പറഞ്ഞത് എന്നാലോചിച്ചപ്പോള്‍ തന്നെ ഉള്ളു കിടുങ്ങി.
മലയും വഴിയും പുഴയും 
എന്തായാലും ഏതാണ്ട് ഏഴര-എട്ടു മണിയോടടുത്തപ്പോള്‍ ഞങ്ങള്‍ ബട്കോട്ടിനടുത്തെത്തിത്തുടങ്ങി എന്ന് മനസ്സിലായി. കുറച്ചു നേരമായി മല നിരകള്‍ അല്പം ദൂരേയ്ക്ക് മാറിയിരിക്കുന്നു. റോഡിന്‍റെ വശത്തുള്ള അഗാധതയിലൂടെ ഒരു തോടു പോലെ ഒഴുകിയിരുന്ന യമുനാനദി ഇപ്പോള്‍ അല്പം കൂടി പരന്നൊഴുകുന്നുണ്ട്. മനുഷ്യവാസത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളും പ്രകടമായിരുന്നു. അകലെ മഹാമേരുക്കള്‍ വന്മതില്‍ പോലെ വിരിഞ്ഞു നില്‍ക്കുന്നത് കാണാം... അതിനിടയിലൂടെ തെളിഞ്ഞു കാണുന്നത് ഒരു മഞ്ഞുമലയല്ലേ? ഹിമാലയത്തിന്റെ പുണ്യ ദര്‍ശനം. മനസ്സില്‍ എന്തൊക്കെയോ വികാരങ്ങള്‍ ഒന്നിച്ചു തള്ളിത്തിരക്കി വരുന്ന പോലെ - ആശ്ചര്യമോ, ആഹ്ലാദമോ, രോമാഞ്ചമോ - അറിയില്ല. അതിനെക്കുറിച്ചു വിവരിക്കാന്‍ വാക്കുകള്‍ പോര.

അങ്ങനെ നയനാനന്ദകരമായ കാഴ്ച്ചകള്‍ കണ്ടും ക്യാമറയില്‍ പകര്‍ത്തിയും മുന്നോട്ട് പോകുമ്പോഴാണ് അടുത്ത അത്യാഹിതമുണ്ടായത്. മറ്റുള്ളവര്‍ക്ക് അത് നിസ്സാരമായി തോന്നാമെങ്കിലും എനിക്ക് ഹൃദയഭേദകമായി തോന്നിയ ഒരു കാര്യം - എന്റെ ക്യാമറ കേടുവന്നു. ചിത്രങ്ങള്‍ ഒന്നും പതിയുന്നില്ല. അഥവാ വല്ലതും കിട്ടിയാല്‍ അവ ഒട്ടും ക്ലിയര്‍ അല്ലാതെ കാണുന്നു. എന്തു പറ്റിയെന്ന് നോക്കുമ്പോള്‍ ക്യാമറയുടെ മിറര്‍ ഇളകിയ സ്ഥിതിയിലാണെന്ന് കണ്ടു. അതിന്റെ പ്രവര്‍ത്തനം വേണ്ടപോലെ നടക്കാത്തത് കൊണ്ടാണ് ചിത്രങ്ങള്‍ ഒന്നും പതിയാത്തത്‌. തല്‍ക്കാലം ഒന്നും ചെയ്യാനില്ലെന്ന് അറിയാവുന്നത് കൊണ്ട് എന്റെ സന്തത സഹചാരിയെ ഞാന്‍ പതുക്കെ ബാഗിലേക്ക് വെച്ചു. മൊബൈലില്‍ കൂടിയായി പിന്നെയുള്ള പടംപിടുത്തം. അതിന്‍റെ പരിമിതികള്‍ എന്നെ ഇത്തിരി ദു:ഖിപ്പിച്ചെങ്കിലും അതെങ്കിലും ഉണ്ടല്ലോ എന്നാശ്വസിയ്ക്കാന്‍ ശ്രമിച്ചു.

താമസസ്ഥലം ചിത്രം:മാലിനി രാജേഷ്
എന്തായാലും ഞങ്ങള്‍ അല്‍പംകൂടി മുന്നോട്ടെത്തിയപ്പോള്‍ ചെറിയ ഒരു ഗ്രാമത്തിന്‍റെ ലക്ഷണങ്ങള്‍ കണ്ടു തുടങ്ങി. സാധാരണക്കാരായ ഗ്രാമീണര്‍, സ്കൂളില്‍ പോകുന്ന കുട്ടികള്‍, കാഷായ വസ്ത്രം ധരിച്ച് അവധൂതരെ പോലെ നടക്കുന്ന അനേകം പേര്‍, ഞങ്ങളെപ്പോലെ തന്നെയുള്ള യാത്രക്കാര്‍... ഈ കാഴ്ച്ചകള്‍ കണ്ടാസ്വദിയ്ക്കെ ഞങ്ങളുടെ താമസ സ്ഥലം എത്തി. ഇന്നലെ രാത്രി എത്തേണ്ടതായിരുന്നല്ലോ അവിടെ. എന്തായാലും വലിയ താമസമൊന്നുമില്ലാതെ എല്ലാവരും ഓരോരോ മുറികളില്‍ കയറിക്കൂടി. അപ്പോഴേയ്ക്കും സഞ്ചരിക്കുന്ന അടുക്കള വണ്ടിയില്‍ നിന്നും താമസസ്ഥലത്തെ വിശാലമായ വരാന്തയിലേക്ക് കുടിയേറിയിരുന്നു. ആവി പറക്കുന്ന ഭക്ഷണം ആര്‍ത്തിയോടെ അകത്താക്കി. ഭക്ഷണം കഴിച്ച ശേഷം അടുത്ത പരിപാടിയിലേക്ക് നീങ്ങാനുള്ള തയ്യാറെടുപ്പായി.

രാവിലെ നേരെത്തെ തന്നെ യമുനോത്രോയിലേക്ക് പോവുക എന്നായിരുന്നു ശരിക്കുമുള്ള പരിപാടി. എന്നാല്‍ തലേനാള്‍ ബട്കോട്ടില്‍ എത്താന്‍ പറ്റാത്തത് കൊണ്ട് അതൊക്കെ താറുമാറായി എന്ന് പറയേണ്ടതില്ലല്ലോ! എന്തായാലും അധികം സമയം കളയാതെ യമുനോത്രിയിലേക്ക് തിരിയ്ക്കാന്‍ തീരുമാനമായി. അതു പ്രകാരം പ്രായാധിക്യം, പ്രായക്കുറവ്, ദേഹാസ്വസ്ഥ്യം എന്നിവ കണക്കാക്കി ചിലരെല്ലാം ആ യാത്രയില്‍ നിന്നും പിന്മാറി. ബാക്കിയുള്ള ഞങ്ങള്‍ പത്തു പതിനേഴു പേര്‍ വീണ്ടും ബസ്സില്‍ കയറിയിരുപ്പായി. അതിനിടയില്‍ ക്യാമറ ശരിയായോ എന്ന് ഒന്ന് കൂടി നോക്കിയെങ്കിലും കാര്യമില്ലെന്ന് മനസ്സിലായപ്പോള്‍ അത് മുറിയില്‍ തന്നെ വെച്ചു. പ്ലാന്‍ പ്രകാരം ഞങ്ങള്‍ ഉച്ച ഭക്ഷണം കയ്യിലെടുത്തായിരുന്നു മല കയറേണ്ടിയിരുന്നത്. പക്ഷേ രാവിലെ വൈകി എത്തിയത് കൊണ്ട് ഉച്ച ഭക്ഷണം ഉണ്ടാക്കാനുള്ള സമയം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഉച്ച ഭക്ഷണം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ കാത്തു നിന്നാല്‍ ഇന്നത്തെ കാര്യവും അവതാളത്തിലാവും. ഒടുവില്‍ കുശിനിക്കാരന്‍ കുറച്ചു ബ്രെഡും പഴവും സംഘടിപ്പിച്ചു തന്നു. അതും കയ്യിലെടുത്ത് ഞങ്ങള്‍ യാത്ര തുടങ്ങി - യമുനോത്രിയിലേക്ക്...
വഴിയോരക്കാഴ്ചകള്‍


ബട്കോട്ടില്‍ നിന്നും ഏതാണ്ട് 40 കിലോമീറ്റര്‍ ദൂരെയുള്ള ജാന്കിഛട്ടിയില്‍ നിന്നു വേണം യമുനോത്രിയിലെക്കുള്ള മലകയറ്റം തുടങ്ങാന്‍. ഹനുമാന്‍ ഛട്ടി, ഫൂല്‍ ഛട്ടി തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളൊക്കെ പിന്നിട്ട് ഞങ്ങള്‍ ജാന്കിഛട്ടിയില്‍ എത്തിച്ചേര്‍ന്നു. അവിടെ കുറച്ചു ചായക്കടകളും ശൌചാലയങ്ങളും പാര്‍ക്കിംഗ് സ്ഥലവും മറ്റുമാണ് ഒറ്റ നോട്ടത്തില്‍ കാണുക. വണ്ടിയിറങ്ങിയപ്പോഴേയ്ക്കും ഗൈഡുകള്‍ ഞങ്ങളെ പൊതിഞ്ഞു. കുതിര വേണോ പാല്‍കി (കസേരയില്‍ ഇരുത്തി അവര്‍ ഏറ്റിക്കൊണ്ടു പോവും) വേണോ എന്നൊക്കെ ചോദിച്ച് അവര്‍ ഞങ്ങളുടെ ചുറ്റും കൂടി. എങ്ങനെയൊക്കെയോ അവരില്‍ നിന്നും രക്ഷ നേടി അടുത്തുള്ള ചായക്കടയില്‍ നിന്നും ചായ കുടിച്ച് ഞങ്ങള്‍ മലകയറ്റം ആരംഭിയ്ക്കാനുള്ള തയ്യാറെടുപ്പായി. അവിടെ സുലഭമായി ലഭിക്കുന്ന മുളവടികള്‍ ഓരോരുത്തരും വാങ്ങി കയ്യില്‍ പിടിച്ചു. മലകയറുമ്പോള്‍ ഈ വടി സഹായകമാവും എന്ന് അനുഭവസ്ഥര്‍.


കയറ്റത്തിനു മുന്‍പ്
കൂടെയുള്ള ചെറിയ മൂന്ന് കുട്ടികളെയും കസേരയില്‍ ഇരുത്തി മുകളിലേക്ക് ചുമന്നുകൊണ്ടുപോവുകയാവും ഉത്തമമെന്നു തോന്നിയതിനാല്‍ രണ്ടു പോര്‍ട്ടര്‍മാരെ അതിനേര്‍പ്പാടാക്കി. പതുക്കെപ്പതുക്കെ മല കയറ്റം ആരംഭിച്ചു. ആരും ആര്‍ക്കായും കാത്തു നില്‍ക്കേണ്ടതില്ല, എല്ലാവരും അവരവരുടെ വേഗത്തില്‍ നടന്ന് മുകളില്‍ വച്ച് കണ്ടുമുട്ടാം എന്ന തീരുമാന പ്രകാരം എല്ലാവരും നടന്നു തുടങ്ങി. കുട്ടികളെ ഏറ്റി പോര്‍ട്ടര്‍മാര്‍ കൂടെയും (പലപ്പോഴും അവര്‍ക്ക് ഞങ്ങളുടെ അമാന്തം കാരണം പലയിടത്തും ഞങ്ങളെ കാത്തുനില്‍ക്കേണ്ടി വന്നു)...


മല കയറ്റം തുടങ്ങി അധികം കഴിഞ്ഞില്ല എനിക്ക് ആകപ്പാടെ ഒരു പരവേശം. വിശന്നിട്ടാണോ എന്ന് കരുതി (ഉച്ചയ്ക്ക് 12 മണി കഴിഞ്ഞിട്ടാണ് മലകയറ്റം തുടങ്ങിയത്) കയ്യിലുള്ള ബിസ്ക്കറ്റ് മിഠായി തുടങ്ങിയവ ഒക്കെ അല്പം കഴിച്ചു. വെള്ളം കുടിച്ചു. എന്നിട്ടും ഒരു സുഖമില്ല. തല കറങ്ങുന്നുണ്ടോ എന്നൊരു സംശയം. അല്‍പ ദൂരം കഴിഞ്ഞപ്പോള്‍ വഴിയരുകിലെ ഒരു കല്ലില്‍ ഇരുന്നു. എന്തു വേണം എന്ന് ചിന്തിച്ചു - മുന്നോട്ട് പോകണോ? കൂടെയുള്ളവരെ കൂടി ബുദ്ധിമുട്ടിച്ച് മുന്നോട്ട് പോകുന്നതാണോ ശരി; അതോ അവര്‍ പോകട്ടെ, ഞാന്‍ വരുന്നില്ല എന്ന് കരുതി അവിടെ തന്നെ നില്‍ക്കണോ? ബസ്സില്‍ പോയാല്‍ വയ്യെങ്കില്‍ കിടക്കാം. പക്ഷേ അതിനല്ലല്ലോ വന്നത്. തോറ്റ് കൊടുക്കരുത് എന്ന് ആരോ മനസ്സില്‍ പറയുന്നത് പോലെ. കൂടെയുണ്ടായിരുന്ന മറ്റുള്ളവരോട് പോയിക്കൊള്ളാന്‍ പറഞ്ഞു. പ്രിയതമനും ഞാനും മാത്രമായി. എന്തായാലും ആള്‍ കൂടെയുണ്ടല്ലോ എന്ന ധൈര്യത്തില്‍ വീണ്ടും നടന്നു തുടങ്ങി.


നിന്നും ഇരുന്നും കിതച്ചും അങ്ങനെ....
ഏറെ വൈകാതെ വീണ്ടും തളര്‍ച്ചയും പരവേശവും തോന്നിത്തുടങ്ങി. തണുപ്പിനെ ഭയന്ന് വാരിച്ചുറ്റിയ കമ്പിളിക്കുപ്പായങ്ങള്‍ ഓരോന്നായി അഴിച്ചു കയ്യില്‍ തൂക്കി. ദേഹത്ത് അല്പം കാറ്റ് പതിച്ചപ്പോള്‍ ഒരാശ്വാസം... എന്നാലും ഒരു സുഖമില്ലാത്ത അവസ്ഥ. അങ്ങനെ നടന്നു പോകവേ ഛര്‍ദ്ദിക്കാന്‍ വരുന്ന പോലെ. വഴിയോരത്തെ ഒരു കല്ലിനെ ആശ്രയിച്ചു. അതിന്മേല്‍ ഇരുന്നപ്പോള്‍ അല്പം ആശ്വാസം. എന്നിരുന്നാലും മുന്നോട്ട് പോകാനുള്ള ശക്തിയില്ലാത്തത് പോലെ... അങ്ങനെയിരിക്കുമ്പോള്‍ ഛര്‍ദ്ദിച്ചു. വേണ്ടാത്തതെന്തോ തൊണ്ടയില്‍ കുടുങ്ങിക്കിടന്നത് പോയപോലെ ഒരാശ്വാസം. അടുത്തുള്ള കടയില്‍ നിന്നും ഒരു നാരങ്ങാസോഡ വാങ്ങിക്കുടിച്ചു. ഒരുന്മേഷം തിരിച്ചു കിട്ടി. വീണ്ടും വടി കുത്തിപ്പിടിച്ചു യാത്ര തുടര്‍ന്നു.

മലമുകളിലെ ഒരു തീര്‍ത്ഥാടന കേന്ദ്രത്തെക്കുറിച്ച് മനസ്സിലുണ്ടായിരുന്ന സങ്കല്‍പ്പത്തോട് ഒട്ടും സാമ്യമില്ലാത്ത ചുറ്റുപാടുകള്‍. വൃത്തിഹീനമായ, ആളുകള്‍ തിങ്ങിനിറഞ്ഞ ഇടുങ്ങിയ വഴി. തിരക്കിട്ടും അല്ലാതെയും മുകളിലേയ്ക്കും താഴേയ്ക്കും നിരന്തരം നീങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന മനുഷ്യര്‍. ഇടയ്ക്കിടെ തീര്‍ത്ഥാടകരെ വഹിച്ചുള്ള കുതിരകള്‍ വന്നു കൊണ്ടിരിക്കും. അവയ്ക്ക് വഴിവിട്ടു കൊടുക്കണം. ഇല്ലെങ്കില്‍ ചിലപ്പോള്‍ കുതിരയുടെ ചവിട്ടും കിട്ടിയേക്കാം. ഇതിനിടയിലും മുതിര്‍ന്നവരേയും കുട്ടികളേയും വഹിച്ചുകൊണ്ട് അനായേസേന മല കയറിപ്പോകുന്ന പോര്‍ട്ടര്‍മാര്‍... കുട്ടികളും വൃദ്ധരുമടങ്ങിയ സംഘങ്ങള്‍ ഉറക്കെയുറക്കെ ജയ്‌ മാതാ ദി, ജയ്‌ യമുനാ മയ്യാ കി എന്നൊക്കെ ഉറക്കെ വിളിച്ചു കൊണ്ട് മല ഓടിക്കയറുന്നു. എന്നെപ്പോലെയുള്ള അപൂര്‍വ്വം ചിലര്‍ കിതച്ചും മുട്ടിനു മുട്ടിനു വഴിവക്കിലെ കല്ലുകളില്‍ ഇരുന്ന് വിശ്രമിച്ചും ആയാസത്തോടെ മല കയറുന്നു.

ജാനകി ഛട്ടി സമുദ്ര നിരപ്പില്‍ നിന്നും 2650 മീറ്റര്‍ ഉയരത്തിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. യമുനോത്രി 3291 മീറ്ററിലും. ഏകദേശം ആറു കിലോമീറ്റര്‍ സഞ്ചരിക്കുമ്പോഴെയ്ക്കും 1500 മീറ്ററോളം ഉയര വ്യത്യാസം. വളരെ കുത്തനെയുള്ള കയറ്റമല്ലെങ്കില്‍ കൂടിയും അല്പമൊക്കെ ആയാസഭരിതമായ കേറ്റം തന്നെ. എന്തായാലും ഇടയ്ക്കിടെ ഇരുന്നും, വെള്ളം കുടിച്ചും, വഴിവക്കിലെ കടയില്‍ നിന്നും നാരങ്ങാവെള്ളം കുടിച്ചുമൊക്കെ മുന്നോട്ടു നീങ്ങി. മലമുകളിലെ നടത്തത്തിനു ശക്തിപകരാന്‍ ഉപയോഗപ്രദമായവയാണ് കശുവണ്ടി, ഉണക്കമുന്തിരി, ബദാം, ആപ്രിക്കോട്ട് തുടങ്ങിയവ. യാത്രയില്‍ കഴിക്കാനായി അവ കരുതിയിരുന്നു താനും. പക്ഷേ അത് മുന്നില്‍ പോയ ആളുകളുടെ കയ്യില്‍ ആയിരുന്നതിനാല്‍ പിന്നില്‍ ഇഴഞ്ഞു നീങ്ങിയ എന്നെപ്പോലെയുള്ളവര്‍ക്ക് അതിന്‍റെ ഗുണമൊന്നും കിട്ടിയില്ല. (അടുത്ത മലകയറ്റത്തില്‍ ഈ അനുഭവം ഓര്‍മ്മയുണ്ടായിരുന്നതു കൊണ്ട് സ്വന്തം കയ്യിലും അവ സൂക്ഷിക്കാന്‍ ഓര്‍മ്മിച്ചു)

വഴിയരുകിലെ ബോര്‍ഡുകള്‍
പതുക്കെപ്പതുക്കെ മുകളിലേക്ക് നടക്കുമ്പോഴും കാഴ്ചകള്‍ ആര്‍ത്തിയോടെ തന്നെ കാണുകയായിരുന്നു. താഴെയൊരു വശത്ത് മലയിടുക്കിലൂടെ ഞെളിഞ്ഞുപുളഞ്ഞ് ഒരു തോടുപോലെ യമുന താഴേയ്ക്ക് ഒഴുകിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു... അധികം വെള്ളമൊന്നുമില്ല. ഇപ്പുറത്ത് കൂറ്റന്‍ പാറ. കഷ്ടി രണ്ടോ മൂന്നോ പേര്‍ക്ക് ഒരുമിച്ച് നിരന്നു നില്‍ക്കാവുന്നത്ര വീതിയുള്ള വഴി. കുതിര വരുമ്പോള്‍ നീങ്ങിക്കൊടുക്കാന്‍ പലയിടത്തും സ്ഥലം കഷ്ടി. ചിലയിടങ്ങളില്‍ പക്ഷേ വിസ്തരിച്ച് ബെഞ്ചുകള്‍ ഇടാനുള്ള സ്ഥലവും ഉണ്ട്. ചിലയിടങ്ങളില്‍ തല ഇപ്പോള്‍ പാറയില്‍ ഇടിയ്ക്കും എന്ന പോലെ വഴിയ്ക്ക് ഉയരക്കുറവ്... ചിലയിടത്ത് ആകാശത്തോളം ഉയരം...

ഒടുവില്‍ ലക്ഷ്യത്തില്‍...
ആകെ കലപില ബഹളം... കുതിര വരുന്നതിന്‍റെ മുന്നറിയിപ്പ്, കസേരയില്‍ ആളുകളെ കൊണ്ടുവരുന്നവര്‍ വഴിവിടുന്നതിനായി ഉണ്ടാക്കുന്ന ശബ്ദങ്ങള്‍... ഉറക്കെയുറക്കെ യമുനാദേവിയെ വാഴ്ത്തുന്നവര്‍. വടിയോ മറ്റു താങ്ങോ ഇല്ലാതെ ആവേശപൂര്‍വ്വം മല കയറുന്ന വൃദ്ധര്‍, ചെറുപ്പത്തിന്‍റെ ഉന്മേഷത്തില്‍ പടികള്‍ ഓടിക്കയറുന്ന കുട്ടികള്‍, തളര്‍ന്നിരിക്കുന്ന നമ്മെ പലവിധത്തിലും ഉന്മേഷഭരിതരാക്കാനായി ഉറക്കെ 'ജയ്‌ യമുനാ മയ്യാ' വിളിക്കുന്ന സഹ യാത്രികര്‍. ചിലരുടെ നോട്ടത്തില്‍ ഇത്ര വേഗം തളര്‍ന്നുവോ എന്ന പുച്ഛം കലര്‍ന്നതായും തോന്നി... എന്തായാലും അരിച്ചരിച്ച് നീങ്ങി ഞങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തില്‍ ഏറ്റവും അവസാനമായി ഞാനും എനിക്ക് കൂട്ടായി നിന്ന പ്രിയതമനും മുകളില്‍ എത്തി.

*യമുനോത്രി യമുനയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥലമാണല്ലോ. ഞങ്ങള്‍ എത്തിച്ചേര്‍ന്ന സ്ഥലത്ത് ചില ചായക്കടകളും മറ്റും ഉണ്ടായിരുന്നു. നിറയെ കുതിരക്കാരും പോര്‍ട്ടര്‍മാരും. അവിടുത്തെ പ്രധാന ആകര്‍ഷണം യമുനാ ദേവിയുടെ അമ്പലമാണ്. അവിടെ ഒരു ചൂടുറവയുണ്ട്.  ഒരു തുണിയില്‍ അരി കെട്ടി അതില്‍ വേവിച്ചെടുത്ത ചോറാണ് ഒരു പ്രസാദം. ഞങ്ങള്‍ കിതച്ചും തളര്‍ന്നും അവിടെ എത്തിയപ്പോഴേയ്ക്കും കൂടെയുള്ളവരൊക്കെ അമ്പലദര്‍ശനവും കഴിഞ്ഞ്, ഫോട്ടോയെടുക്കലും ചായ കുടിയും ഒക്കെയായി ഞങ്ങളെ കാത്തിരിക്കുകയായിരുന്നു. അമ്പത്തിലേയ്ക്ക് പോകാനൊരുങ്ങിയ ഞാന്‍ അവിടുത്തെ വൃത്തിഹീനമായ അന്തരീക്ഷത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വര്‍ണ്ണന കേട്ടപ്പോള്‍ പുറത്തു നിന്നും ഒന്നെത്തി നോക്കിയതെയുള്ളൂ. അകത്ത് കടന്നില്ല. ആ ഭാഗത്താകെ മൂത്രനാറ്റം കെട്ടിനില്‍ക്കുന്ന പോലെ തോന്നി. വളരെ വൃത്തിഹീനമായ ഒരു പരിസരമായി തോന്നി അവിടം. മനസ്സിലുള്ള ഭക്തികൂടി ഇല്ലാതാക്കുന്ന അന്തരീക്ഷം!!!

ചായ, സമോസ, ഗ്രൂപ്പ്ഫോട്ടോ 
എന്തായാലും വൈകി എത്തിയത് കൊണ്ട് അധികസമയം അവിടെ ചിലവഴിക്കാന്‍ സാധിച്ചില്ല. നേരം വല്ലാതെ ഇരുട്ടുന്നതിനു മുന്‍പ് ജാന്കി ഛട്ടിയില്‍ തിരിച്ചെത്തണമായിരുന്നു. ഒരു സമോസയും ചൂട് ചായയും അകത്താക്കി അല്‍പ നേരമിരുന്ന് ക്ഷീണം അല്‍പമകറ്റി. അമ്പലത്തിനു മുന്നിലായുള്ള പാലത്തിന്‍റെ മുകളില്‍ ഒരു ഗ്രൂപ്പ് ഫോട്ടോ, അനേകം സെല്ഫികള്‍ തുടങ്ങിയവ ഒക്കെയെടുത്തു. നേരം ഇരുട്ടുന്നതിനു മുന്‍പ് താഴെ എത്തണം എന്നുള്ളതിനാല്‍ അധികം സമയം അവിടെ ചിലവാക്കാതെ മലയിറക്കം തുടങ്ങി. കയറ്റം പോലെ ആയാസമില്ലെങ്കിലും ഇറക്കത്തില്‍ ശ്രദ്ധിച്ചില്ലെങ്കില്‍ പണി പാളും. അപ്പുറത്തെ ആഴമുള്ള കൊക്കയില്‍ വീണാല്‍ തവിടുപൊടിയായതു തന്നെ. ഇടയ്ക്കിടെ പെയ്യുന്ന മഴയും കുതിരച്ചാണകവും ഒക്കെയായി വഴിയില്‍ വഴുക്കലും ഉണ്ട്. നിരപ്പായ സ്റ്റെപ്പുകളോ നിലമോ അല്ലാത്തതിനാല്‍ ശ്രദ്ധിച്ചില്ലെങ്കില്‍ വീഴാന്‍ എളുപ്പമാണ്. വീണ്ടും വടി കുത്തിപ്പിടിച്ച് ശ്രദ്ധിച്ച് മലയിറങ്ങി. കേറാന്‍ മൂന്നര-നാലു മണിക്കൂര്‍ എടുത്തു. തിരിച്ചിറങ്ങാന്‍ രണ്ടര മണിക്കൂറോളവും! പോകുമ്പോഴും വരുമ്പോഴും ചുറ്റുമുള്ള കാഴ്ചകള്‍ മതിവരുവോളം കണ്ടാസ്വദിച്ചു തന്നെയാണ് നടന്നു നീങ്ങിയത്.


തിരിച്ചിറക്കം
ഒടുവില്‍ ഏഴു മണിയോടെ വണ്ടിയില്‍ കയറി തിരിച്ചു ബട്കൊട്ടിലേക്ക് യാത്രയായി. ഇത്രയും ദൂരം നടന്ന ക്ഷീണവും വിശപ്പും മൂലം മിക്കവാറും പേരും മൂകരായിരുന്നു. ചിലരൊക്കെ ഉറക്കത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴാന്‍ അധിക സമയമുണ്ടായില്ല. ഒടുവില്‍ താമസസ്ഥലത്തെത്തി ഭക്ഷണം കഴിച്ച് എല്ലാവരും കിടക്കയെ പുല്‍കി - ഇന്നത്തെ ക്ഷീണം മാറാനും നാളത്തെ യാത്രയ്ക്ക് തയ്യാറാവാനും. ഉറങ്ങാന്‍ കിടക്കുമ്പോള്‍ ഉള്ളില്‍ എന്തോ ഒരു സന്തോഷവും സംതൃപ്തിയും - വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടിയാണെങ്കിലും കൂട്ടത്തില്‍ അവസാനമായാണെങ്കിലും യമുനോത്രി വരെ പോയി വന്നല്ലോ... മലകയറാന്‍ തുടങ്ങിയപ്പോഴത്തെ വിഷമങ്ങളില്‍ തളരാതെ മുന്നോട്ട് പോയല്ലോ. അതാണ്‌ അന്നത്തെ ഏറ്റവും വലിയ നേട്ടം. ആ സംതൃപ്തിയിലങ്ങനെ കിടന്നപ്പോള്‍ ഉറങ്ങിപ്പോയത് എത്ര പെട്ടെന്നാണ് എന്നറിയില്ല.

ചിത്രങ്ങള്‍: ദിലീപ് പൊല്പാക്കര

(തുടരും...

*യമുനോത്രി യമുനയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനം ആണെന്ന് പറയുമെങ്കിലും യമുനാനദി യതാര്‍ത്ഥത്തില്‍ ഉത്ഭവിക്കുന്നത് അവിടെ നിന്നും ഒരു കിലോമീറ്റര്‍ മുകളില്‍ 4421 മീറ്റര്‍ ഉയരത്തില്‍ കാളിന്ദ് പര്‍വതത്തില്‍ നിലകൊള്ളുന്ന ചമ്പസാര്‍ ഹിമാനിയില്‍ നിന്നാണ്. അവിടെ മനോഹരമായ ഒരു തടാകവും ഉണ്ടത്രേ! എത്തിപ്പെടാന്‍ ദുഷ്കരമായുള്ള അവിടേയ്ക്ക് അധികമാളുകള്‍ പോകാറില്ല. ഇനിയൊരിക്കല്‍ അവിടെ വരെ പോകണം എന്നുണ്ടെനിക്ക്...





Tuesday, 4 July 2017

ഹിമവാന്‍റെ മടിത്തട്ടിലേക്ക് ഒരു യാത്ര -ഭാഗം 1

ആമുഖം: രണ്ടു കൊല്ലം മുന്‍പ് നടത്തിയ യാത്രയുടെ വിവരണമാണിത്. അന്ന് യാത്രകഴിഞ്ഞയുടനെ തന്നെ യാത്രാക്കുറിപ്പെഴുത്തണം എന്ന് കരുതി തുടങ്ങി വെച്ചതാണ്. ഇത്ര നീണ്ടുപോകും എന്നറിയില്ലായിരുന്നു. കുറച്ചു കാര്യങ്ങള്‍ കുറിച്ചു വെച്ചത് നഷ്ടമായി. ഇപ്പോള്‍ ഓര്‍മയില്‍ നിന്നെടുത്തെഴുതുമ്പോള്‍ ഒരു പക്ഷേ പലതും വിട്ടു പോയേക്കാം. എന്നാലും തുടങ്ങി വെച്ച കുറിപ്പുകള്‍ അവസാനിപ്പിക്കാതെ വയ്യെന്ന് തോന്നി. അതു കൊണ്ട് ഇത്തിരി വൈകിയാണെങ്കിലും ഇത് വായനക്കാര്‍ക്ക് സമര്‍പ്പിയ്ക്കുന്നു. 

ഹിമാലയം എന്ന് കേള്‍ക്കുമ്പോള്‍ത്തന്നെ മനസ്സില്‍ നിറയുന്നത്  നോക്കെത്താദൂരത്തോളം പരന്നു കിടക്കുന്ന മഞ്ഞു മലകളുടെയും വെണ്മയില്‍ പുതഞ്ഞ താഴ്വരകളുടെയും ചിത്രങ്ങളാണ്. കുട്ടിക്കാലം മുതല്‍ക്കേ പുരാണങ്ങളിലും സന്ന്യാസിവര്യന്മാരുടെ കഥകളിലും മറ്റും കേട്ടിട്ടുള്ള ഹിമാലയം ഒരു അനുഭൂതിയോ അദ്ഭുതമോ ഒക്കെയായി എപ്പോഴും മനസ്സിലുണ്ടായിരിന്നു. പുണ്യഹിമാലയ ദര്‍ശനം ഒരു മനോഹര സ്വപ്നമായി മനസ്സിന്‍റെ കോണുകളില്‍ എവിടെയോ മറഞ്ഞിരുന്നു. എന്നെങ്കിലും അതിനുള്ള ഭാഗ്യമുണ്ടാവും എന്ന് ഭാരതത്തിന്‍റെ തെക്കേ അറ്റത്തെ ഒരു കുഞ്ഞു നാട്ടില്‍ ജനിച്ച ഒരു കുട്ടിയുടെ മനസ്സ് മന്ത്രിച്ചിരുന്നത് ഉന്നതങ്ങളില്‍ ഇരുന്ന് ആരോ കേട്ടു കാണണം.

വിവാഹാനന്തരം ഉത്തരേന്ത്യയിലെ ചില നഗരങ്ങളില്‍ താമസിച്ചപ്പോഴൊന്നും അവിടെ നിന്നും വിളിപ്പാടകലെ മാത്രമുള്ള ഹിമഗിരികളെക്കുറിച്ച് ഓര്‍മ വന്നതുമില്ല. അവിടെ എത്തിപ്പെടാനുള്ള സമയമായിട്ടില്ല എന്നതിനാലാവാം അപ്പോള്‍ അത്തരമൊരു യാത്രയെക്കുറിച്ച് ഓര്‍ക്കുകയോ അതിനു തുനിയുകയോ ചെയ്യാതിരുന്നത്. അതല്ലെങ്കില്‍ ഗൃഹസ്ഥാശ്രമത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളില്‍ പെട്ടുലഞ്ഞപ്പോള്‍ അദ്ധ്യാത്മികത പിന്തള്ളപ്പെട്ടതുമാവാം. എന്നിട്ടും ഒരു പതിറ്റാണ്ട് മുന്‍പ് ഹിമഗിരി ദര്‍ശനം സാദ്ധ്യമായി - ഒരു ഉല്ലാസ യാത്രയുടെ ഭാഗമായി മസൂരിയില്‍ പോയപ്പോള്‍ അവിടെ അടുത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ദേവിക്ഷേത്രം സന്ദര്‍ശിക്കുകയുണ്ടായി. സുര്‍ഖണ്ടാദേവീ ദര്‍ശനത്തിനായി ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മലമുകളില്‍ എത്തിയപ്പോള്‍ കണ്ട കാഴ്ച്ചകളില്‍ മനസ്സിലുടക്കിയത് ക്ഷേത്രത്തിനു പിന്നില്‍ നിലകൊള്ളുന്ന മഞ്ഞുമൂടിയ മലകളുടേതായിരുന്നു. അപ്രതീക്ഷിതമായ ആ ഹിമാലയ ദര്‍ശനസൌഭാഗ്യം ഉള്ളില്‍ ഉണര്‍ത്തിയ ചാരിതാര്‍ത്ഥ്യവും രോമാഞ്ചവും ഒട്ടും കുറയാതെ ഇന്നും എന്‍റെയുള്ളില്‍ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. എന്നിട്ടും ഹിമവാന്റെ മടിത്തട്ടിലേക്ക് ഒരു യാത്ര - അതുണ്ടായില്ല.

പിന്നെ അത്തരമൊരു യാത്രയെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചത് 2007-ല്‍ കുടുംബത്തിലെ പലരും ബദ്രി-കേദാര്‍ യാത്ര നടത്തിയപ്പോഴാണ്. അവരോടൊപ്പം കൂടാന്‍ കഴിഞ്ഞില്ല. തിരിച്ചു വന്ന് അവര്‍ പറഞ്ഞ വിവരങ്ങള്‍ കേട്ടപ്പോഴും ആ യാത്രയില്‍ പങ്കെടുക്കാന്‍ കഴിയാതെ പോയതില്‍ വലിയ ദുഃഖം ഒന്നും തോന്നിയില്ല എന്നതാണ് സത്യം. ഒരു തരം നിസ്സംഗാവസ്ഥയാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്.

ചാര്‍ധാം യാത്രയെക്കുറിച്ച് ഒരുപാട് കേട്ടിട്ടുണ്ട്. ആ യാത്ര പല തവണ നടത്തിയവരെക്കുറിച്ച് വായിച്ചിട്ടും കേട്ടിട്ടുമൊക്കെയുണ്ട്. അത്തരം ഒരു യാത്രയെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചിട്ടില്ലയെങ്കിലും. കഴിഞ്ഞ കൊല്ലം അന്ന് ബദ്രി-കേദാര്‍ യാത്ര പോയവര്‍ ചാര്‍ ധാം യാത്രയുടെ ഭാഗമായ ഗംഗോത്രി യമുനോത്രി കൂടി പോയാലോ എന്ന് ചിന്തിച്ചു തുടങ്ങി. ഇത്തവണ പറയത്തക്ക അസൌകര്യങ്ങള്‍ ഒന്നും ഇല്ലാതിരുന്നതിനാല്‍ ഞങ്ങളും - ഭര്‍ത്താവ്‌, കുട്ടികള്‍, ഞാന്‍ - യാത്രയില്‍ പങ്കെടുക്കാം എന്ന് തീരുമാനിച്ചുറച്ചു. ഏതാണ്ട് നാലഞ്ചുമാസത്തെ ആസൂത്രണങ്ങളും ആശയവിനിമയങ്ങളും കഴിഞ്ഞ് മേയ് രണ്ടാം പകുതി എല്ലാവര്‍ക്കും അനുയോജ്യമായി കണ്ടതിനാല്‍ അതിനനുസരിച്ച് കാര്യങ്ങള്‍ നീക്കി.

ഞങ്ങളെക്കൂടാതെ അച്ഛന്‍ അമ്മ, അനിയനും കുടുംബവും വല്യച്ഛന്‍മാര്‍, വല്യമ്മമാര്‍, അവരുടെ മക്കള്‍ എന്നിവരടങ്ങുന്ന ഒരു വലിയ സംഘമാണ് യാത്രയില്‍ - വയോധികരും കുട്ടികളുമടക്കം 25 പേരടങ്ങുന്ന ഒരു സംഘം. എല്ലാവരും അവരവരുടെ സ്ഥലങ്ങളില്‍ നിന്നും പുറപ്പെട്ട് മേയ് 17-നെങ്കിലും ഡല്‍ഹിയില്‍ എത്തുക. അന്നു രാത്രി 11 മണിയോടെ ബസ്സിന് പുറപ്പെട്ട് രാവിലെയോടെ ഋഷികേശില്‍ എത്തിച്ചേരുക എന്നതായിരുന്നു പരിപാടി. ഒരാഴ്ച്ചത്തെ യാത്രയ്ക്കായി റാവു ട്രാവല്‍സിന്‍റെ ബസ്സും മറ്റും മുന്‍കൂട്ടി ഏര്‍പ്പാടാക്കിയിരുന്നു.

പുറപ്പെടുന്നതിനു മുന്‍പ് 
എല്ലാവരും പതിനേഴാം തിയതി വൈകുന്നേരത്തോടെ ഡല്‍ഹിയില്‍ രാമന്‍ വല്യച്ഛന്റെ ഫ്ലാറ്റില്‍ ഒത്തുകൂടി. പദ്ധതി പ്രകാരം രാത്രിയോടെ ബസ്സില്‍ക്കയറി ഋഷികേശിലേക്കുള്ള യാത്ര തുടങ്ങി. രാത്രിയില്‍ ഡല്‍ഹിയിലെ പ്രസിദ്ധമായ ട്രാഫിക് ജാമുകള്‍ വളരെയൊന്നും വലച്ചില്ലെങ്കിലും ഡല്‍ഹി അതിര്‍ത്തി കടന്നതോടെ കാര്യങ്ങള്‍ കഷ്ടത്തിലായി. ബസ്സിലിരുന്ന് ഉറങ്ങിപ്പോയ ഞാന്‍ നേരം പുലരുവാന്‍ തുടങ്ങിയ വേളയില്‍ കണ്ണ് തുറന്നപ്പോള്‍ ബസ്സ്‌ എവിടെയോ നിര്‍ത്തിയിട്ടിരിക്കുകയാണ്. വാഹനങ്ങളുടെ ഒരു നീണ്ട നിര തന്നെ മുന്നിലും പുറകിലും. പല വാഹനങ്ങളില്‍ നിന്നും ആളുകള്‍ ഇറങ്ങുകയും ചായകുടിക്കുകയും ഒക്കെ ചെയ്യുന്നുണ്ട്. ചിലര്‍, അവരില്‍ സ്ത്രീകളും ഉള്‍പ്പെടും, ഒരു കോപ്പയും പിടിച്ചു മറ തേടിപ്പോകുന്നു - പ്രാഥമിക കര്‍മ്മങ്ങള്‍ നിര്‍വഹിക്കാനായി...

കുറേനേരമായി ബസ് അവിടെത്തന്നെ നിര്‍ത്തിയിട്ടിരിക്കുകയാണത്രേ! തിരക്കിന്റെ കാരണം അന്വേഷിച്ചപ്പോള്‍ അറിഞ്ഞു അന്ന് അമാവാസിയാണ് എന്ന്. അമാവാസി ദിവസം ഗംഗയിലെ സ്നാനം അതി വിശേഷമാണ് പോലും! എല്ലാവരും കുളിക്കാന്‍ ഹരിദ്വാര്‍, ഋഷികേശ് തുടങ്ങിയ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് പോവുന്നതിലാണ് ഇത്ര തിരക്കും മാര്‍ഗ്ഗ തടസ്സങ്ങളും. ക്ഷമയോടെ കാത്തിരിക്കുകയല്ലാതെ വേറെ വഴിയൊന്നും ഇല്ലായിരുന്നു. നിരങ്ങി നിരങ്ങി കുറച്ചു ദൂരം പിന്നിട്ടു കഴിഞ്ഞാല്‍ വീണ്ടും കാത്തിരിപ്പ്. അങ്ങനെ കുറെയേറെ നേരം കഴിഞ്ഞപ്പോള്‍ ഡ്രൈവര്‍ എങ്ങനെയൊക്കെയോ മുന്നില്‍ വീണുകിട്ടിയ ഇടയിലേക്ക് വണ്ടിയെടുക്കുകയും അല്‍പ ദൂരം തടസ്സമില്ലാതെ ബസ്സ്‌ മുന്നോട്ട് പോവുകയുമുണ്ടായി. ഇതിനിടയില്‍ തന്നെ ഉറക്കമുണര്‍ന്ന പലരെയും പതിവുള്ള ചായ കുടി, പ്രഭാതകൃത്യങ്ങള്‍ തുടങ്ങിയവയുടെ അഭാവം അലട്ടിത്തുടങ്ങിയിരുന്നു. എന്നാല്‍, യാത്രയില്‍ ഇത്തരം അസൌകര്യങ്ങള്‍ ഉണ്ടായേക്കാമെന്ന മനസിലാക്കി എല്ലാവരും പരമാവധി സന്തോഷത്തില്‍ തന്നെ പരസ്പരം സംസാരിച്ചിരുന്നു.

പക്ഷേ, ആ ഗതാഗതക്കുരുക്ക് വരാന്‍ പോകുന്നതിന്‍റെ ഒരു സൂചന മാത്രമാണ് എന്ന് ഞങ്ങള്‍ അറിഞ്ഞിരുന്നില്ല. തല്‍ക്കാലം ഒരു പ്രദേശത്ത് കുറച്ചു തിരക്ക് എന്നേ കരുതിയുള്ളൂ. എന്നാല്‍ പിന്നീടങ്ങോട്ട്  ആ കുരുക്കില്‍പ്പെട്ട് വിശന്നു വലഞ്ഞും ഒന്ന് മൂത്രമൊഴിക്കാന്‍ പോലും നിവൃത്തിയില്ലാതെയും മണിക്കൂറുകള്‍ ചിലവഴിക്കേണ്ടി വരും എന്ന് ഞങ്ങള്‍ കരുതിയതേയില്ല. ഓരോ നിമിഷം കഴിയുന്തോറും അസ്വസ്ഥതകള്‍ ഏറി വരുകയായിരുന്നു. രണ്ടര വയസ്സുള്ള കുട്ടി മുതല്‍ എണ്‍പതിനു മീതെ പ്രായമുള്ളവരും  അടങ്ങുന്ന ഒരു സംഘമായിരുന്നു ഞങ്ങളുടേത്. വയോജകര്‍ പലരും ദേഹാസ്വാസ്ഥ്യങ്ങള്‍ക്ക് മരുന്നു കഴിക്കുന്നവര്‍. അവര്‍ക്കും കുട്ടികള്‍ക്കും പ്രാതല്‍ പോയിട്ട് ചായപോലും വാങ്ങിക്കൊടുക്കാന്‍ നിവൃത്തിയില്ലാത്ത അവസ്ഥ! (സാധാരണ ഇത്തരം യാത്രകളില്‍ ബസ്സില്‍ തന്നെ പാചക സംവിധാനങ്ങള്‍ ഉണ്ടാവും. സഞ്ചരിക്കുന്ന സുസജ്ജമ്മായ അടുക്കള ഞങ്ങളുടെ ബസ്സിലുമുണ്ട്. ഉചിതമായ എവിടെയെങ്കിലും നിര്‍ത്തി ഭക്ഷണം പാചകം ചെയ്ത് തരാന്‍ ഒരു പാചകക്കാരനും സഹായിയും ബസ്സില്‍ ഞങ്ങളോടൊപ്പമുണ്ടായിരുന്നു. ഞങ്ങളുടെ പ്ലാന്‍ പ്രകാരം അന്നത്തെ പ്രാതല്‍ ഋഷികേശിലായിരുന്നു വേണ്ടിയിരുന്നത്. എന്നാല്‍ ഗതാഗതക്കുരുക്ക് കാരണം ഞങ്ങള്‍ പകുതി വഴിയോളമേ എത്തിയിട്ടുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. വഴിയിലെവിടെയും ബസ്സ്‌ നിര്‍ത്തി പാചകം ചെയ്യാനുള്ള സാഹചര്യങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.)

ഒടുവില്‍ കുറെ നേരം കഴിഞ്ഞപ്പോള്‍ ഒരു പട്ടണത്തിന്‍റെ അതിര്‍ത്തിയിലുള്ള പെട്രോള്‍ പമ്പിനു സമീപം ബസ്സ്‌ നിര്‍ത്തി. അപ്പോഴേയ്ക്കും യാത്ര തുടങ്ങി പത്തു മണിക്കൂറോളം കഴിഞ്ഞിരിക്കണം. ആ പമ്പില്‍ വൃത്തിഹീനമെങ്കിലും ഒരു മൂത്രപ്പുരയുണ്ടായിരുന്നു. ഏറെ നേരമായി വിങ്ങിനിറഞ്ഞു നിന്ന മൂത്രാശയം ഒഴിഞ്ഞപ്പോള്‍ എല്ലാവര്‍ക്കും എന്തെന്നില്ലാത്ത ആശ്വാസവും അതുവരെ അനുഭവപ്പെടാതിരുന്ന വിശപ്പുമുണ്ടായി. അടുത്ത് തന്നെ ഒരു ചായക്കട ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും അവിടുത്തെ വൃത്തികേടും ഈച്ചയും പൊടി പാറുന്ന അന്തരീക്ഷവുമെല്ലാം മൂലം ചായ കുടി വേണ്ടെന്നു വെച്ചു. യാത്ര തുടര്‍ന്നു. അത് വരെ ക്ഷമയോടെയിരുന്ന കുട്ടികളും വിശപ്പിന്‍റെ ആധിക്യത്താല്‍ അസ്വസ്ഥരായി. കൈയ്യില്‍ കരുതിയിരുന്ന ബിസ്ക്കറ്റും മറ്റും വിതരണം ചെയ്ത് കുറച്ചു നേരത്തിന് അവരെ സമാധാനിപ്പിച്ചു. പ്രാതലുണ്ടാക്കുക എന്നത് നടക്കില്ല എന്നുറപ്പായതോടെ അടുത്ത ടൌണില്‍ നിന്നും പഴങ്ങളും മറ്റും വാങ്ങി വിശപ്പടക്കാം എന്ന തീരുമാനത്തിലെത്തി. പറ്റിയ ഒരു സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോള്‍ കുറേ പഴവും ബ്രെഡ്‌ഡ്‌ പാക്കറ്റുകളും വാങ്ങി എല്ലാവര്‍ക്കും വിതരണം ചെയ്തു. പൊതുവേ ബ്രെഡ്‌ഡ്‌ ഇഷ്ടമല്ലാത്ത ഞാനും വിശപ്പിന്‍റെ ആധിക്യത്താല്‍ ബ്രെഡ്‌ഡും പഴവും കൂടി ഒരു പുതിയ തരം സാന്‍വിച്ച് കഴിച്ചു.

കൂറ്റന്‍ ശിവരൂപം

ബസ്സ്‌ അരിച്ചരിച്ച് ഹരിദ്വാരിലെത്തി. 'പടപേടിച്ച് പന്തളത്ത് ചെന്നപ്പോള്‍ പന്തം കൊളുത്തിപ്പട' എന്ന് പറഞ്ഞ അവസ്ഥയായിരുന്നു അവിടെ. റോഡില്‍ കിലോമീറ്ററുകളോളം നീണ്ട ഗതാഗതക്കുരുക്ക്. പോരാത്തതിന് മെയിന്‍ റോഡുകളില്‍ ഒന്നും പ്രവേശിപ്പിക്കാതെ ഏതൊക്കെയോ ഊടുവഴികളിലൂടെ വാഹനം തിരിച്ചു വിടുന്ന പോലീസ്. ചൂടും പൊടിയും എല്ലാം കൂടി ആകെ അസ്വസ്ഥയുളവാക്കുന്ന അന്തരീക്ഷം. ചുറ്റുമുള്ള തിരക്കും ആളുകളുടെ പ്രവര്‍ത്തികളുമൊക്കെ നിരീക്ഷിച്ചും യാത്രക്കായി തിരഞ്ഞെടുത്ത 'നല്ല ദിവസ'ത്തെപ്പറ്റി തമാശകള്‍ പറഞ്ഞും ഞങ്ങളിരുന്നു. ബസ്സിലെ ഇരുപ്പ് തുടങ്ങിയിട്ട് പന്ത്രണ്ടു മണിക്കൂറിലേറെയായിരുന്നു. അതിനിടയില്‍ മൂത്രമൊഴിക്കാനായി പത്ത് മിനിറ്റ് നിര്‍ത്തിയതല്ലാതെ എവിടെയും ഇറങ്ങുകയോ വിശ്രമിക്കുകയോ ഉണ്ടായിട്ടില്ല. ഹരിദ്വാര്‍ ടൌണിലെത്താറായിരുന്നു. പക്ഷേ അവിടെയും തിരക്കോട് തിരക്ക്. വാഹനങ്ങള്‍, കാല്‍നടക്കാര്‍, പശുക്കള്‍, നായ്ക്കള്‍ എന്നിങ്ങനെ റോഡില്‍ ഇല്ലാത്തതൊന്നുമില്ല... ബസ്സ്‌ വീണ്ടും അരിച്ചരിച്ചു നീങ്ങി. ഇനി കുറച്ചു ദൂരം ഗംഗാനദിക്ക് സമാന്തരമായാണ് റോഡ്‌ പോകുന്നത്.
ഗംഗ

ഘാട്ട്
ഒരു വശത്ത് വേനല്‍ക്കാലത്തെ ഭാരതപ്പുഴയെ അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്ന മരുഭൂമി പോലെയുള്ള നദീതടം. മറുവശത്ത് സാമാന്യം ഒഴുക്കോടെ മുന്നോട്ട് കുതിക്കുന്ന നദി. ആയിരക്കണക്കിനാളുകള്‍ ആ വെള്ളത്തില്‍ മുങ്ങിപ്പൊങ്ങി സായൂജ്യമടയുന്നു. കുളിക്കാനായി നിറയെ ഘാട്ടുകള്‍ - വെള്ളത്തിന്‍റെ ഒഴുക്കില്‍പ്പെട്ട് ആളുകള്‍ ഒഴുകിപ്പോകാതിരിക്കാന്‍ ചങ്ങല കെട്ടിയിട്ടുണ്ട്. (ആ ഘാട്ടുകളിലേക്ക് വെള്ളം വരത്തക്കവണ്ണം നദിയുടെ ഒഴുക്കിന്റെ ദിശ മാറ്റിയാതാണെന്ന് ആരോ പറഞ്ഞു തന്നു. അത് കൊണ്ടായിരിക്കാം അപ്പുറത്ത് തരിശുഭൂമി പോലെ നദി വറ്റിവരണ്ടു കിടക്കുന്നത്.)  വിശ്വാസത്തിന്‍റെ പേരില്‍ മറ്റൊന്നും വകവെക്കാതെ, അനേകം അസ്വസ്ഥതകളും പരിമിതികളും തരണം ചെയ്ത് അവിടെയെത്തിയ ആ ജനക്കൂട്ടത്തെ കണ്ടപ്പോള്‍ സമ്മിശ്രവികാരമാണ് എന്നിലുണ്ടായത്. ഞങ്ങളുടെ ഈ അവസ്ഥക്ക് കാരണം ഇവരൊക്കെയാണല്ലോ എന്നും ഇത്രയൊക്കെ ബുദ്ധിമുട്ടി ഈ ചടങ്ങുകളൊക്കെ നിര്‍വഹിക്കുന്ന ഇവരെ സമ്മതിക്കണം എന്നും രണ്ടു ചിന്തകള്‍ എന്നിലുണ്ടായി.

ആയിരക്കണക്കിനു വാഹനങ്ങളെയും പതിനായിരക്കണക്കിന് ജനങ്ങളെയും ഉള്‍ക്കൊള്ളാന്‍ ആ പട്ടണം സജ്ജമായിരുന്നില്ല എന്നതാണ് സത്യം. അവിടുത്തെ പോലീസുകാരുടെ നാട്യം കണ്ടാല്‍ ഇങ്ങനെയൊരു ചടങ്ങുള്ള കാര്യവും ഇത്രയും തിരക്കിന്റെ സാദ്ധ്യതയുമൊന്നും അവര്‍ അറിഞ്ഞിട്ടേയില്ല എന്ന് തോന്നും. മര്യാദയ്ക്ക് ഗതാഗത നിയന്ത്രണം പോലും നടത്താനാവാതെ നട്ടം തിരിയുന്ന അവരെ കണ്ടപ്പോള്‍ നമ്മുടെ നാട്ടിലെ പോലീസുകാരൊക്കെ എത്ര ഭേദം എന്ന് തോന്നിപ്പോയി. എന്തായാലും മണിക്കൂറുകള്‍ നീണ്ട കുരുക്കും മറ്റും തരണം ചെയ്ത് ഞങ്ങള്‍ ഋഷികേശിലെത്തിയപ്പോള്‍ വൈകുന്നേരമായി. ആദ്യം തന്നെ ബസ്സിലെ ഗൈഡ് പറഞ്ഞപ്രകാരം ഒരു കെട്ടിടത്തിലെ കൌണ്ടറിനു മുന്നില്‍ ക്യൂ നില്‍ക്കുകയാണ് ചെയ്തത്.

അവിടെയുള്ള ഉത്തരാഖണ്ട് ടൂറിസം ഓഫിസില്‍ നിന്നും  യാത്രയ്ക്കുള്ള പാസ്സും മറ്റും ലഭിക്കുവാനായിരുന്നു അത്. പേര്, വിലാസം, ഫോണ്‍ നമ്പര്‍ തുടങ്ങിയ വിവരങ്ങള്‍ നല്‍കിയാല്‍ ഫോട്ടോമെട്രിക് പാസ്‌ ആണ് ലഭിക്കുക. കുട്ടികളടക്കം എല്ലാവരും ഈ പാസ്‌ എടുക്കേണ്ടതാണ്. തികച്ചും സൌജന്യമായ ഒരു സേവനമാണിത്. 2012-ലെ വെള്ളപ്പൊക്ക കെടുതികള്‍ക്ക് ശേഷം തുടങ്ങിയ ഒരു സംരംഭമാണിത്. ഇങ്ങനെ പേര് രജിസ്റര്‍ ചെയ്യുന്നത് വഴി എത്ര യാത്രക്കാര്‍ എവിടെയൊക്കെ പോയിട്ടുണ്ടെന്ന് അധികാരികള്‍ക്ക് ഒരു ധാരണ ലഭിക്കും. വല്ല അത്യാഹിതവും സംഭവിക്കുകയാണെങ്കില്‍ വിവരങ്ങള്‍ അറിയാനും നല്കാനുമെല്ലാം ഈ സംവിധാനം സഹായകമാകുമെന്നതില്‍ സംശയമില്ല.



പത്തു പതിന്നാലു മണിക്കൂറുകള്‍ക്ക് ശേഷം കാലു നിവര്‍ത്താന്‍ കിട്ടിയ അവസരം. ശരിയായ ഭക്ഷണം കിട്ടാത്തതിനാല്‍ പലരും തളര്‍ന്നിരിന്നു. ബസ് സ്റ്റാന്‍ഡിലെ ഒരു ഭാഗത്ത് ശൌചാലയങ്ങളും കുളിമുറികളും വിശ്രമകേന്ദ്രങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു. നാല് ഭാഗത്തും ചുമരിനോട് ചേര്‍ന്ന് മൂന്നടി പൊക്കത്തിലുള്ള തിണ്ണകളുള്ള ഒരു വലിയ മുറി ഞങ്ങള്‍ക്കായി തുറന്നു തന്നു. തിണ്ണയില്‍ ബാഗും മറ്റും വെക്കരുത്, പരിചയമില്ലാത്തവരെ കേറ്റരുത് എന്നൊക്കെ നിര്‍ദ്ദേശം തന്ന് വാതില്‍ തുറന്നു തന്നയാള്‍ പോയി. എല്ലാഭാഗത്തുമുള്ള കമ്പിയഴിയിലൂടെ കയ്യിട്ടാല്‍ ഉള്ളിലിരിക്കുന്ന വസ്തുക്കള്‍ പുറത്തു നില്‍ക്കുന്നയാള്‍ക്ക്‌ എടുക്കാനാവും എന്നതിനാലാണ് അയാള്‍ ബാഗ്‌ നിലത്ത് വെക്കാന്‍ പറഞ്ഞതെന്ന് തോന്നുന്നു.

എന്തായാലും ഓരോരുത്തരായി എല്ലാവരും പല്ലുതേപ്പ് രാവിലെ സാധിക്കാതെ പോയ പ്രാഥമികാവശ്യങ്ങളുടെ നിര്‍വഹണം എന്നിവയൊക്കെ കഴിഞ്ഞു വീണ്ടും ആ വലിയ മുറിയില്‍ ഇരിപ്പായി - പാചകക്കാരന്‍ വാഗ്ദാനം ചെയ്ത ബിരിയാണിയും കാത്ത്. അതിനിടയില്‍ അയാള്‍ ആവി പറക്കുന്ന കാപ്പിയും ചായയും എത്തിച്ചു. മിക്കവാറും പേര്‍ രണ്ടുമൂന്ന് കപ്പ്‌ ചായ / കാപ്പി അകത്താക്കി എന്ന് പറയുമ്പോള്‍ ഞങ്ങളുടെ വിശപ്പിന്റെ ആധിക്യം ഊഹിക്കാമല്ലോ. കുറേ നേരത്തെ കാത്തിരിപ്പിന് ശേഷം ബിരിയാണിയും സാലഡും എത്തി. എല്ലാവരും വയറു നിറച്ചു കഴിച്ചു. പാവം നിയക്കുട്ടി ഒഴികെ - ഒരല്പം എരി കൂടിയതിനാല്‍ നിയ അത് കഴിക്കാന്‍ ബുദ്ധിമുട്ടി. വിശപ്പ് ഉണ്ട്, പക്ഷേ എരിവുകാരണം കഴിക്കാനും പറ്റുന്നില്ല. ഒടുവില്‍ പഞ്ചസാരയും സാലഡിലെ തൈരും ഒക്കെ ചേര്‍ത്ത് കുറച്ചൊക്കെ കഴിച്ചു.



അന്നു രാത്രിയില്‍ ഞങ്ങള്‍ക്ക് എത്തേണ്ടത് ബട്കോട്ട് (Barkot) എന്ന സ്ഥലത്തായിരുന്നു. അവിടെയുള്ള ഒരു ഹോട്ടലിലാണ് താമസ സൗകര്യം ഏര്‍പ്പാടാക്കിയിട്ടുണ്ടായിരുന്നത്. ഋഷികേശില്‍ നിന്നും ഏകദേശം നൂറ്റി എഴുപതോളം കിലോമീറ്റര്‍ അകലെയാണ് ബട്കോട്ട്. ഭക്ഷണം കഴിച്ചശേഷം സമയമൊട്ടും കളയാതെ ഞങ്ങള്‍ അങ്ങോട്ടേക്ക് യാത്ര തിരിച്ചു, ഒരു പത്തുമണിയോടെയെങ്കിലും അവിടെ എത്തിപ്പെടാനാവും എന്ന വിശ്വാസത്തില്‍. ഡെഹ്റാഡൂണ്‍, മസൂറി തുടങ്ങിയ പട്ടണങ്ങള്‍ കഴിഞ്ഞു വേണം പോകാന്‍. മിക്കവാറും വഴി മുഴുവന്‍ മലനിരകളിലൂടെയാണ്. കയറ്റവും ഇറക്കവും ഒരു വശത്ത് അഗാധ ഗര്‍ത്തങ്ങളുമുള്ള റോഡിലൂടെയുള്ള യാത്ര. ശരിയായ സമയത്തായിരുന്നെങ്കില്‍ ഞങ്ങള്‍ അവിടെ വൈകുന്നേരത്തോടെ എത്തിയേനെ. എന്തായാലും വീണ്ടും മൂന്നാലു മണിക്കൂര്‍ ബസ്സില്‍ തന്നെയിരിക്കാന്‍ തയ്യാറായി ഞങ്ങള്‍ യാത്ര തുടര്‍ന്നു.

ഡെഹ്റാഡൂണ്‍ പിന്നിട്ട് വണ്ടി നീങ്ങി. മസൂറിയിലെത്തുന്നതിനു മുന്‍പേ രാത്രി കറുത്തിരുന്നു. ദൂരെ മലയിടുക്കുകളില്‍ തെളിഞ്ഞു കാണുന്ന ദീപ പ്രഭ സുന്ദരമായ കാഴ്ച്ച തന്നെയായിരുന്നു. വൈദ്യുത വിളക്കുകള്‍ ചിമ്മി നിന്ന മസൂരിയുടെ ദൃശ്യം പഴയ യാത്രയുടെ ഓര്‍മകള്‍ ഉണര്‍ത്തി. മുകളിലെത്തിയപ്പോഴോ, ആകാശം താഴെയിറങ്ങി വന്നത് പോലെ താഴ്വരയില്‍ തിളങ്ങുന്ന ഡെഹ്റാഡൂണ്‍ പട്ടണം. രാത്രിയുടെ ഈ സുന്ദര കാഴ്ച്ച മനം കുളിര്‍പ്പിച്ചെങ്കിലും വൈകുന്ന ഓരോ നിമിഷവും ഞങ്ങള്‍ക്ക് പിന്നിടേണ്ടുന്ന പാതയെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കയും കൂടിക്കൂടിവന്നു. മുന്‍പ് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്ന പോലെ ഈ മലയോര പാതകള്‍ ഏറെ വീതികുറഞ്ഞവയാണ്. രാത്രിയുടെ പേടിപ്പിക്കുന്ന ഇരുട്ടും കൂടിയായപ്പോള്‍ ഓരോ തിരിവും വളവും പലരുടെയും ഹൃദയമിടിപ്പ്‌ കൂട്ടി. എന്നാലും ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്ത് എത്തിച്ചേര്‍ന്നാല്‍ സമാധാനമായി നടുനിവര്‍ത്താം എന്ന വ്യാമോഹത്തില്‍ ഞങ്ങളിരുന്നു.


മസൂറി കഴിഞ്ഞു കുറച്ചു ദൂരം പോയപ്പോഴാണ് അതുണ്ടായത്. ഒരു വളവില്‍ പോലീസ് ചെക്പോസ്റ്റ്. അവര്‍ താഴ്ത്തിക്കെട്ടിയ ഇരുമ്പുകമ്പി ഇരുട്ടില്‍ കാണാന്‍ അല്പം വൈകി. തൊട്ടുതൊട്ടില്ല എന്ന മട്ടില്‍ ബസ്സ്‌ നിന്നു. പണികിട്ടി എന്ന് ചിലരൊക്കെ പറഞ്ഞു. ഡ്രൈവര്‍ താഴെയിറങ്ങി. കുറെ കഴിഞ്ഞപ്പോള്‍ ഗൈഡും. കുറെനേരമായും അവരെ കാണാഞ്ഞപ്പോള്‍ കാര്യം അന്വേഷിച്ചു ചെന്നു. അപ്പോഴാണ്‌ അടുത്ത പ്രശ്നമറിയുന്നത്. ആ വഴിയിലൂടെ രാത്രി 8 മണി കഴിഞ്ഞാല്‍ യാത്ര അനുവദിക്കാറില്ലത്രെ! അവിടുന്നങ്ങോട്ടുള്ള വഴി ഏറെ ദുര്‍ഘടവും അപകടസാധ്യത കൂടുതല്‍ ഉള്ളതുമാണ് പോലും. കൂടാതെ എത്ര ശ്രമിച്ചാലും രണ്ടു മണിക്ക് മുന്‍പ് ബട്ക്കോട്ടില്‍ എത്താനുള്ള സാധ്യതയും ഇല്ല എന്ന് അവര്‍ പറഞ്ഞു. നിങ്ങളുടെ സുരക്ഷയെ കരുതിയാണ് പറയുന്നത്. റിസ്ക്‌ എടുത്ത് പോകണമെങ്കില്‍ പോകാം. പക്ഷേ ഇവിടം വിട്ടു കഴിഞ്ഞാല്‍ ഒരു ഗ്യാരണ്ടിയും തരാനാവില്ല എന്നൊക്കെ ആ ഓഫിസര്‍ പറഞ്ഞു.

ഇനിയെന്തുചെയ്യും ചെയ്യും എന്ന വിഷമ വൃത്തിലായി ഞങ്ങള്‍. യാത്ര തുടങ്ങിയിട്ട് ഇരുപത്തിനാലു മണിക്കൂര്‍ ആവാറായി. ബസ്സിലിരിക്കുന്നവര്‍ ക്ഷീണിതരരാണ് എന്നത് പോട്ടെ, അതോടിക്കുന്ന ഡ്രൈവര്‍ ഇരുപത്തിനാലു മണിക്കൂറിലധികമായി ഒന്നുറങ്ങിയിട്ട്. അത്തരം ഒരു സാഹചര്യത്തില്‍ ഇത്രയും ദുര്‍ഘടമായ ഒരു വഴിയിലൂടെ യാത്ര തുടരുന്നത് -അതും ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരികള്‍ വിലക്കിയിട്ടും- അബദ്ധമല്ലേ? എന്നാല്‍ പോകാതിരുന്നാല്‍ രാത്രി കഴിച്ചു കൂട്ടുന്നതെങ്ങനെ? ചെറുപ്പക്കാര്‍ മാത്രമായിരുന്നു ബസ്സിലെങ്കില്‍ അതില്‍ തന്നെ ചുരുണ്ടുകൂടി ഉറങ്ങാമായിരുന്നു. ഇത് അത് പറ്റില്ലല്ലോ. പ്രായമായവരുടെ കാലില്‍ നീരു വന്നു തുടങ്ങി. തുടര്‍ച്ചയായ ഇരുപ്പില്‍ അവര്‍ ക്ഷണിച്ചിരുന്നു. അവരെ ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ടിക്കാന്‍ വയ്യ.

ബസ്സുകാര്‍ (ഡ്രൈവര്‍, ഗൈഡ് എന്നിവര്‍) യാത്ര തുടരാം ഒരു പ്രശ്നവുമില്ല എന്ന രീതിയില്‍ സംസാരിച്ചു. പക്ഷേ ഞങ്ങള്‍ ഭൂരിപക്ഷം പേരും പോലീസുകാരും അതിനോട് യോജിച്ചില്ല. ഡ്രൈവര്‍ വിശ്രമമില്ലാതെ ഇത്രയും ദൂരവും നേരവും ബസ്സ്‌ ഓടിക്കുക തന്നെയായിരുന്നു. അയാള്‍ ഒരല്പ നേരമെങ്കിലും ഉറങ്ങാതെ യാത്ര തുടരുന്നത് മണ്ടത്തരമാകും എന്ന് തോന്നിയതിനാല്‍ അവിടെ അടുത്തെവിടെയെങ്കിലും മൂന്നാല് മുറികള്‍ കിട്ടിയാല്‍ ആ രാത്രി എങ്ങനെയും തള്ളിനീക്കാം എന്ന തീരുമാനത്തിലെത്തി.

ഈ തീരുമാനം പോലീസുകാരനെ അറിയിച്ചപ്പോള്‍ അയാള്‍ കുറച്ചു ദൂരം മുന്നിലുള്ള ഒരു ഹോട്ടലില്‍ വിളിച്ച് ഞങ്ങള്‍ക്ക് താമസ സൗകര്യം ഏര്‍പ്പാടാക്കിത്തന്നു. ഹോട്ടലിന്റെ പേരും മറ്റും പറഞ്ഞു തന്നതിനോടൊപ്പം ഡ്രൈവര്‍ക്ക് ഒരു ഭീഷണിയും - "ഹോട്ടല്‍ കഴിഞ്ഞു ഒരടി മുന്നോട്ട് പോയാല്‍ ഞാന്‍ അറിയും. പിന്നെ ഞാന്‍ പിന്നാലെ വന്ന് നിങ്ങളെ കസ്ററഡിയിലെടുക്കും." അതിനപ്പുറം പോകില്ല എന്ന ഉറപ്പില്‍ ഞങ്ങള്‍ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി. എന്തായാലും ഉച്ചയ്ക്ക് ഹരിദ്വാറില്‍ കണ്ട പോലീസുകാര്‍ മനസ്സില്‍ സൃഷ്ടിച്ച ചിത്രത്തിന്‍റെ നേരെ വിപരീതമായിരുന്നു ഈ പോലീസ്. ദൌത്യ നിര്‍വഹണത്തിന് അവര്‍ കാണിച്ച ശുഷ്കാന്തി അത്ര പെട്ടന്നൊന്നും മറക്കില്ല.

പ്രസിദ്ധമായ കെംപ്റ്റി ഫാള്‍സിന്‍റെ പ്രാന്തപ്രദേശത്തില്‍ ഒരു രണ്ടു നിലക്കെട്ടിടം - അതായിരുന്നു ഹോട്ടല്‍. വൃത്തിയും വെടുപ്പുമുള്ള രണ്ടു മുറികള്‍ കഷ്ടിച്ച് കിട്ടി. പ്രായമായവര്‍ക്കും ചെറിയ കുട്ടികളുള്ളവര്‍ക്കുമായി ആ മുറികള്‍ വിട്ടു കൊടുത്തു. ബാക്കിയുള്ളവര്‍ ആ കെട്ടിടത്തിന്റെ താഴെ ഭൂഗര്‍ഭ അറ എന്ന് തോന്നിപ്പിക്കുന്ന മുറികളില്‍ അഭയം പ്രാപിച്ചു - വെറും മൂന്നാലു മണിക്കൂറുകള്‍ മാത്രമേ അവിടെ ചിലവഴിക്കേണ്ടൂ എന്ന ആശ്വാസത്തില്‍. അധികം വൈകാതെ ഭക്ഷണം തയ്യാറായി. എളുപ്പത്തില്‍ തയ്യാറാക്കാവുന്ന സേമിയ ഉപ്പുമാവായിരുന്നു അന്നത്തെ അത്താഴം. അതും കഴിച്ച് അടുത്ത ദിവസം നാലു മണിക്ക് യാത്ര വീണ്ടും തുടങ്ങാം എന്ന ധാരണയില്‍ എല്ലാവരും ഉറങ്ങാന്‍ പോയി. യാത്രാ ക്ഷീണം മൂലം ആ കുടുസ്സുമുറിയിലെ വിങ്ങുന്ന വായുവും വൃത്തിയില്ലായ്മയും ഒന്നും പ്രശ്നമായി തോന്നിയില്ല. നനുത്ത തണുപ്പിനെ ചെറുക്കാന്‍ അല്പം പഴകിയതും കീറിയതുമായ രജായികളും ഉണ്ടായിരുന്നു. ഹോട്ടല്‍ ജീവനക്കാരുടെ മുറി ഞങ്ങള്‍ക്കായി ഒഴിപ്പിച്ചു തന്നതാണോ എന്ന് ഞാന്‍ സംശയിച്ചു അതിന്റെ മട്ടും മാതിരിയും കണ്ടപ്പോള്‍. എന്തായാലും ഇതെങ്കിലും കിട്ടിയല്ലോ എന്ന സമാധാനത്തില്‍, നാളെ എല്ലാം തീരുമാനിച്ച പോലെ തന്നെ നടക്കും എന്ന പ്രത്യാശയില്‍, ഉറങ്ങാന്‍ കിടന്നു. ക്ഷീണം മൂലം കണ്ണടച്ചപ്പോഴെയ്ക്കും ഉറങ്ങിപ്പോയെന്നു തോന്നുന്നു...

(തുടരും....